Paltzuaranen

210725: Antua, Oier.

Paltzuaran. Oin bai, oin juntau gara eta aurrekuan Zarragoikoetxea > Santi > Antua konexiñuak jakiñarazittako leza bixak esplorau doguz. Lehelenguan, desobstrukziño nahikua errez baten ostian, 15 bat metroko putzu sinuoso bat erakutsi dau, estuasun haundirik barik arrakala baten aurrian geldittu dana; desob gogorra biharko da beherutz segitzeko, eta haize korrientia ez da oso haundixa. Ostian, ondo kostauta (aurretik hartutako GPS koordenadak errore haundixa zeken), basotik milla buelta emon eta gero, bigarrena lokalizau dogu... lehelengotik bost bat metrora! Leza barri-barrixa, lurrezko ahua eta hormetan behera arrapala forman egitten dabena, buxadura baten amaittu arte. Antuanek emongo dau deskribapen zihetzagua (bera bajatu da bixetara eta), eta datu/krokis topografikuak.

Apiterapia ez, baiña moskittoterapia saio ugarixa jaso ostian, goizari Nabarrizen amaieria emon detsagu, zerbeza eta patatekin. Gizakiarentzat pauso txikia, eta gizateriarentzat... ere bai! Baina horrelakoa da lan sistematikoa.

 

Plötzlich wachst du auf und fühlst dich 10 Jahre jünger!

 Abitara-Höhle, 15.7.2021 Aitor, Zutoia, Santi, Aurelia Bittner

 

Eine Whatsapp von Freunden: „Lust auf eine Höhlentour? Hier ein kleiner Spoiler…“ Auch ohne Spoiler kann man hier wirklich sofort zusagen, denn auf Tour mit Zutoia und Santi ist Abenteuer und Erlebnis pur.

Dieses Mal ist auch Aitor, ihr Sohn, dabei und es geht zur Höhle Abita, die in der Gemeinde Amoroto (Bizkaia) liegt.

Eine Höhle, wie ein Märchen, eines bei dem man immer wieder irgendwelche Aufgaben erledigen muss und dann eine Belohnung bekommt.
Wobei Abita viele Aufgaben stellt, aber auch viele Überraschungen bietet!

Man muss es sich verdienen! Es ist anstrengend und fordert, aber es lohnt sich.

Auch wenn der Eingangsbereich zuerst etwas grau und unscheinbar wirkt, so beeindrucken bald die riesigen Gesteinsplatten, durch die man sich hindurchschiebt. Recht schmucklos, aber gewaltig!

Um in den Genuss der feineren Dinge zu kommen, begibt man sich eine Ebene höher. Dort erwartet einen die erste Überraschung, doch wie bereits erwähnt, bleibt es nicht bei der einen.

Immer wieder schlängelt man sich durch enge Gesteinsformationen, klettert eine Ebene höher oder robbt und kriecht über lehmigen Boden, um dann durch riesige Säle oder wunderschöne Formationen belohnt zu werden.

Besonders eindrucksvoll erscheint mir der Saal Ades, eine riesige Galerie, die wie eine Kathedrale die Besucher empfängt. Ehrfürchtig kommt man aus dem Staunen gar nicht mehr heraus. Es gibt keinen Fleck, der nicht mit einem Ornament verziert ist.

Auch die riesigen Säulen faszinieren, die so dick sind, dass sie wie aus Marmor erscheinen, oder die fragilen kleinen Gebilde am Wegesrand, bei denen man Angst hat, dass unvorsichtige Bewegungen sie zerstören könnten.

Doch die absolute Perle erwartete uns ganz am Ende im „Saal der Tränen“:

Eine Schneesäule!! Zumindest sieht sie so aus. Weiß und rein steht sie da und um sie herum wirkt es, als läge Schnee am Boden. Wasser sammelt sich und Santi meint, ob ich einen Schluck aus dem Jungbrunnen trinken will.

                                         Aurelia Bittner neben den "Eissäulen" der Abitara-Höhle. ADES

Am Tag danach:

Ich wache auf, und fühle mich so jung und agil wie lange nicht.

Bilder kommen mir in die Erinnerung: Sternchen, Säulen, dick und ganz dünn und fein, ein Altar aus Stein, Tunnel, Kletterseile mit Knoten…

Alles nur geträumt?

Nein, ein bisschen ziept es oben am Brustmuskel, ein bisschen Muskelkater vom vielen Robben und Klettern…

Und ich muss an die Geschichten denken…

An die, von den Carlisten, die in der Höhle Waffen versteckt haben, ganz oben unter der Decke…und dann aufflogen, weil der Anführer abstürzte…

Oder dass ETA-Mitglieder sich versteckten, gleich in der Nähe des Einganges, dort wo sie die Ikurriña an den Fels malten, und nicht wussten, dass ober ihnen noch Reste der carlistischen Waffen lagern…

Und daran, dass schon vor vielen Jahren Mensch und Tier die Höhle nutzten…

Eine Höhle, die so viele Überraschungen bereithält, dass ein einziger Besuch nicht reicht, um alles aufzunehmen. Man muss wiederkommen!

Und stimmt, es gibt ja noch den „Geheimen Saal“!

Den haben wir gestern nicht gesehen!

Abita, wir sehen uns wieder! Ikusi arte, Abita!

Ob es wohl am Jungbrunnen lag? Oder am Höhlenbesuch?

Plötzlich wachst du auf und fühlst dich 10 Jahre jünger!

 

Eskerrik asko, Zutoia, Santi eta Aitor, lurraren altxorrak erakusteagatik!

Ohore bat da zuekin kobazulo batera sartzea. Magiako tokiak dira.

¡Gracias, Zutoia, Santi y Aitor, por enseñarme los tesoros de la tierra!

Es un honor de poder entrar con vosotros en una cueva. Son lugares mágicos.

                                                                                                                                    Auri

Comunicación con seres de otra dimensión

 12-6-2021 Antua, Gotzon, Oier, Mariano, Santi

Exploración de la cueva de Iturtze. Cavidad encontrada gracias a los desvelos de Urtzi, al cual el ADES ha de agradecerle el hallazgo de una cueva insólita para lo acostumbrado por el grupo: cientos de metros de galería perfectamente delineada de fácil recorrido (aparte del desalentador caos de bloques inicial).

Tras arrastrarnos por las estrecheces sinuosas de la entrada hemos alcanzado el cauce activo continuando hasta llegar a una colada que colapsaba toda la galería. Había que seguir por una estrecha gatera ascendente, donde me he quedado completamente empotrado y he pensado en desistir y volver para fuera, pero Mariano me ha dicho, “espera, voy a darle un poco al cincel”, y tras un rato de mazazos y golpes ha ampliado el paso, de forma que he conseguido reptar por él.

Oier, nuestro recoge-bichos oficial ha estado montando trampas para la recogida de muestras biológicas en la galería de la entrada, y se ha mostrado reluctante en continuar considerando que tenía trabajo de sobra en el tramo previo. De forma que el resto nos hemos adentrado en el nuevo pasadizo – conocido parcialmente sólo por Gotzon, que se había internado en una entrada anterior- y nos hemos maravillado con el curso activo de agua que recorría sin apenas desnivel por secciones de galería absolutamente rectas y fáciles de andar, algo absolutamente inimaginable en las típicas exploraciones de nuestra zona. Resulta sorprendente que el riachuelo recorra el karst a tanta altura, a más de 200 metros sobre el nivel del mar; de momento desconocemos a qué surgencia de Artibai se dirige.

En un determinado momento Antua se ha quedado atrás, observando fijamente los entresijos de una colada blanca. “Antuá, venga, hay que hacer la topografía,” le ha apremiado Gotzon. Sin hacer el más mínimo caso el aludido ha seguido absolutamente concentrado en aquel rincón, cosa que nos ha intrigado un poco, pero no teníamos tiempo para charletas: nos esperaba una vertiginosa exploración de varios centenares de metros de desacostumbrada galería que nos ha tenido totalmente ocupados con la medición y la ampliación de algunos pasos estrechos. Gotzon se ha colado, nadie sabe cómo, en el último orificio, supuestamente impenetrable, hasta alcanzar un sifón 30 metros más adelante.

Cuando hemos retornado a la colada blanca Antuá se ha puesto otra vez a observarla. “Antes había aquí un pseudoescorpión”, ha comentado. La inmediata respuesta de Gotzon: “le podías haber avisado a Oier”. 

                                Oier recogiendo muestras. BET
 

Una vez fuera, cuando estábamos saboreando el excelente socata fabricado con las flores de sauco de la zona de Enzuntza de Lekeitio que Oier nos había dejado, Antuá seguía un tanto ensimismado. Y es que los espeleólogos atribuyen un significado especial a todo bicho que encuentran en las cavernas. En el exterior nada les importa, ni siquiera se fijan en los grillos, saltamontes, arañas o pájaros que andan por allí, pero, ah amigos, una vez dentro la cosa cambia completamente: cualquier atisbo de existencia que llegan a vislumbrar es como si encontraran vida en Marte.

De forma que cuando Gotzon ha insistido que tenía que haber avisado a Oier, Antuá ha saltado con esta sorprendente respuesta:

“He estado hablando con el bicho. Le he comentado, «menuda suerte tienes de que no esté aquí Oier»”.

Nos hemos quedado mudos. No sabíamos si su explicación era consecuencia de la denominada “fatiga de cueva” o de alguna otra cosa más seria. Gotzon, sin embargo, se lo ha tomado a chufla:

“Qué te ha contestado el bicho?”

Y Antuá, muy serio:

“Me ha dicho, «muchas gracias Antuá, te debo una». Y, tras quedarse pensativo un rato, ha añadido; “¿cómo es que sabía mi nombre?”

Siempre me he preguntado si era posible la comunicación entre seres de tan diferente naturaleza como humanos e invertebrados. Podíamos estar ante el primer caso de una relación de ese tipo. La idea ha ido adquiriendo carácter de mayor probabilidad en mi cabeza al continuar Antuá con más detalles:

- “El bicho se ha largado hacia arriba y levantando la pinza a modo de saludo me ha dicho, «Feliz cumpleaños Antuá». ¿Cómo sabía que mañana es mi cumpleaños?”

Esta vez ha sido Mariano quien se lo ha tomado a chufla: “Querría tomarse una cerveza gratis”

Para mí lo que comentaba Antuá no era ninguna broma. Para nada. Estoy absolutamente convencido de que se ha tratado de una clara evidencia de la comunicación entre un humano y un ser de otra naturaleza. Pero, ¿cómo es que no se había registrado hasta ahora ningún caso semejante? Sólo se me ocurre avanzar una hipótesis: seguramente el bicho no era un simple pseudoescorpión, sino algo más. Algún ente que habiendo alcanzado este planeta se ha reencarnado en ese animalejo de las profundidades, al no poder tolerar la fuerte luz solar de la superficie.

La investigación continuará.

 

Oier 3, La Terreur 1

 210613: Mariano, Santi, Gotzon, Antua, Oier.

(...) UB-123 (...). Juan dan egunetan Urtziren bidez jakindako zulo hau sorpresa ederra izaten dihardu. "Dana deskubriduta dagola" aspaldi sinistuta dakagunian, halako tamañoko zulo barri bat esploratziak sentsaziño berezixa emoten dau, bai horixe. (...) Behekua dolina bat da: sakunian dagoz basarrixa, zoruak eta basuak; kuebia, ohi moduan, dolinian horma baten dago, ur hobi aktibuan onduan. Sarreria artifizialki tapauta daka, pareta legor txukunakin, eta bistan da lekuan morfologixia asko aldatu dala juan dan urtietan: lekua bedarrez bardinduta badago be, nahikua da pixkat sakontzia apropos betetako terreno batian gabizela ikusteko (Antropozenoko hondakiña, 50 urtekua asko jota).

Atzokua bigarren edo hirugarren esploraziño jardunaldixa zan. Ohi moduan, kuebia "hazi" ahala, bere lurrazpiko geografian esploratzailliak lagatako paso estuen errosarixua luzatuz doia. Nere kasuan, atzo hiru pausu pasau nittuan, larri xamar, baiña laugarrenian, Santi "Errigoittiko Silfidiak" ha pasatzeko egin bihar izan zittuan maniobrak estudixau eta gero, saiatu be ez egittia erabagi neban: nere ikerketa eremutzat handik kanporako bidia hartuta, galeria aktibo altu, zabal eta ikusgarrizko 200 bat mtan ibilli nintzan lagin bilketan.

Esan bihar dot, neretako jardunaldi ezin pozgarrixagua izan zala atzokua. Izan be, kueban gitxi nabil azkenaldixan, eta horren eraginez, estuasunen aurrian dakaten bildurra ("La Terreur") hazi egin jata. Lehen errez pasauko nittuan pausuak, oin, saiatzeko be gogorik ez dot eukitzen, eta nahixago dot atzian geratzia lagunen zain, koko-biltzen. Atzo, baiña, zirkunstantzia berezixak izan ziran: etxian goizago egon biharra nekan. Orduan, lagunak horren jakitun izanda, baitta kanpora itzultzeko laguntzia eskatuta be (sartu ahala, handik kanpora itzuli biharko nintzala pentsatze hutsak takikardixia eragitten zestan!) hárek puntan zebizen explo lanetan, eta explo lanak, hain zuzen be, hori dake: plana ez dala %100ian norbere esku egoten. Kontua da, kanpora urtetzeko ordua allegauta nekala, eta lagunen arrastorik ez. Ordubete inguru zain egon eta gero, bloke-anabasan zihar bidia billatziari ekin netsan, eta bestela saiatuko ez neukiana saiatziari: poliki, eta meditaziñorako nahi dan beste denpora hartuta, estuasunak gorputzez neurtzia, kabitzeko arazuak dagozen lekuak estudixatzia... Azken fiñian, sartzerakuan pasau izanan esperientzixian ostian, banekixan arazua fisikua baiño, psikologikua zala. Eta beraz, lasaittasun hori alde batetik, eta urtetzeko premiñiak bestetik... txiri-txiri hiru pausuak pasatzen lagundu zesten. Eta, duda barik, espeleologian adrenalina gehixen galerixa barrixak deskubritzian botatzen da; baiña. bildurtzen zaittuan estuasun bat pasatzen dozunekua be, ez da txikixa. Oso pozik beraz.

Total, kanpora allegatzian (...) andra-gizonekin egon eta gero (kezkatuta zeguazen, 11:00ak aldian sartu eta 15:30etan ondiok urten barik genguazelako!), Antuanen eupadia entzun nebala. Eurak be nere atzeratxuagotik urten ziran, beraz; espero dot puntako explorik egin barik ez zebela lagako, neri laguntzera urtetziarren! Basoko orru euforikuak bota, eta hanka egin neban.

Gerora informietan ikusten nabillenez, badirudi beste zati majo bat aurreratu dogula; kuebiak 800 m horizontal inguru hartu dittu, eta hori datu oso deigarrixa da, halako alturan egonda. Hau da: Bedartzandiko alde honetako lurpeko ohiko morfologixia kontuan hartuta, leza bat espero zeikian. Ez kueba hain horizontala behintzat. Ulertu dotenangaittik itxuraz Txepetxabixeko norabidian goiaz, baiña ez dago argi hónek urok nora isurtzen dirazen: Alperdora, Ibazetara... Iturritzeko gizonan arabera, antxiñan egindako galauts-isurketak hortik urten ei ziran, baiña datu hori ez da berez fidagarrixa (antxiñan galautsa basarri askotan botatzen zan, urtaro beretsuan). Atzoko explo jardunaldixa sifoi batian amaittu ei dabe; baiña haize korriente argixa dagon sektorian. Honek esan gura dau beste pausu bat egon bihar dala, seguraski sifoi horren beste aldera pasatzen dan goiko leihatillaren bat. Zer egongo ete da? Leza erraldoiren bat topauko dogu, Lea edo Artibai ibaien maillara derrepentian jaitsiko dana? (200 m beherago!!) Edozelan be, entretenimendu politta datozen astietarako.

Ni neu, baiña, neurera: atzoko jardunaldixan koko-uzta majua jaso dot, seudoeskorpioi bat eta guzti (illuna eta haundixa). Hona zerrendia: 2 Oxychillus, 1 Zospeum, 3 Quaestus, 1 pupa, 1 Masma txiki, 1 Neobisium, 1 Lithobius. Pseudosinella saltarixak be ikusi nittuan, baiña igez egin zesten (hurrengorako: ez ahaztu pintzela!!).

Atxumuteko Gaztiñadi Zaharra

 

 210523: Mariano, Antua, Xabi, Oskar F, Gotzon, Oier.

MG zonan, katalogo biharrak, plan mañaneroan. Lehelengo, Urtzin benedikaziñuakin, berak topautako zulo barrixa ikustera juan gara; kasualidadez, bertarutz giñoiazela, Urtzin informatzailliakin topau gara (Mikel ...), eta GPS-ak baiño zuzen eta zorrotzago eruan gaittu bertara. Ez hori bakarrik: informau gaittu hurren dagon basarrixa Idarreta dala; mendixan izena Atxumute dala; paraje hau Gaztiñadi Zaharra modura agertzen dala mapetan; eta oin dala 60 bat urte, bere etxeko zaharrak baso hori jo zebela, egurra Lekeition saltzeko. Pozik gu! Jakiña, zulora gurekin sartzera gonbidatu dogu eta han izan da gurekin, explo + topo + bio + katalogo biharretan genbizela. Kuebia politta da: ranpan beherako formako galerixatxo baten, gela haundi batera allegau gara; ez dogu jarraipen posiblerik topau, kanporutz doian arrakalatxo bat kenduta, haize korriente leunakin. Gela nagusixan bertan, (...). Bio aldetik: saguzar bat (Rhinolophus ferrumequinum itxuraz, ez nekan US gaillurik); 3 meta, 2 masma txiki, Quaestus 6-7, Oxychillus 2, Zospeum 2, Lithobius gazte 1, Pseudosinella 2.

Ostian, konprobau bihar genduzen katalogoko erreferentzia batzuk begiratzen egon gara (ejem! barkatu, nere speleo hastapenak ziran, edozer katalogatzen nebanekua!), txarakan zihar muskuluak pizkat ejerzitatzen. Bazkaltzera sasoiz allegatzeko moduan, txartela ondo kargauta!

Espeleologoak eukalipto artean (4): kanpainek eta txostenek baserritarrengan duten efektua

2021-5-18 Santi

Sarritan agertzen dira komunikabideetan eukaliptoak ingurunera dakarren eragin txarrari buruzko informazioak eta txostenak. Agian, espero dugu horiek eukaliptoaren aurkako efektua sortzea baserritar eta jabe txikiengan, eta izan liteke kasu gutxi batzuetan horrela gertatzea. Hala ere, behin baino gehiagotan informazio horiek lortzen dutena justu kontrakoa izaten da.

Eukaliptoaren aurka egiten diren kanpainetan errepikatzen den gauza bat hauxe da:

Eukaliptoak Australiara!

Lea-Artibaiko baserritar  batekin egin nuen behin topo, leize bila ari nintzela. Gizona lanean ari zen bere eukaliptoen basoan, etxerako egurra egiten. Kobazuloak arakatzen ari nintzela jakin zuenean harritu egin zen, eta gauza bat eta besteari buruzko berbalditxoa izan nuen berarekin. Horrela jakin nuen Australian zenbait urte egindakoa zela, eta konparazio hau egitea bururatu zitzaidan, grazia (txar) antzeko bat jaurtikitzeko:

Orduen hemen be Australiako moduen egongo zara, eukaliptoan artien!

Berak oso modu onean hartu zidan komentarioa:

Ba bai, han be eukalipto artien ibiltxen nintzen bierrien

Nahiz eta Australian oso gogor lan egin behar izan –azukrea egiteko kainaberak ebakitzen eta antzeko zereginetan ibilitakoa omen zen-, herrialde hartan bizi izandako urteen oroitzapen onak zituen, eta ikusten zen hemen ere oso gustura sentitzen zela lurralde hura gogoratzen zioten zuhaitzen artean.

Azkenaldian txosten sakonak agertu dira eukaliptoaren efektu pozoitsuak azpimarratuz. Horiek kaletarren iritziak are gehiago indartzeko balio izango dute, baina ezin da espero baserritarren ikuspegia zipitzik ere aldatzerik. Behin hauxe entzun nion eukaliptoak landatuta zeuzkan Urdaibaiko baserritar bati:

Eukaliptoa beneno hutse da!

Bazekienez ni apur bat ekologista naizela, uste nuen adarra jotzen ari zitzaidala. Ezin nuen sinistu eukaliptoa landatzeaz damututa egon zitekeenik edo bat-batean ekologisten iritziekin lerratu zenik. Haren benetako arrazoia inondik ere espero ez nuen bidetik zetorren:

Horrexegatik hazten da eukaliptoa hain arin eta indartsu!

Baserritarra harro zegoen bere eukalipto sailaren bilakaeraz, urte oso gutxitan arbola ederrak baitzituen han. Harentzat eukaliptoaren ustezko ezaugarri kaltegarri hori abantaila handia zen, denbora laburrean gorantz luzatzeko gai zelako beste espezie guztiak azpian hartuz edo haiek eliminatuz.

 

                                                Eukaliptoari soka lotuta leize batera jaisten. ADES

Eukaliptoei buruz askotan aipatzen den beste ezaugarri txar bat sua hartzeko duen erraztasuna da. Txostenek esaten dutenez, sukoia den olio mota bat hazten da bere orrietan, eta bere enborreko azala erraz joaten omen da sua hartuta leku batetik bestera suteetan. Gogora ekartzen dira aurreko urteetan Portugal eta Galizian eukaliptoen artean sortutako sute handiak.  Baina guzti honek ez du txintik eragiten baserritar hauen iritzian. Izan ere, eukaliptoak daukan beste kualitate batek, berriro kimatzeak, horrelako kalteak ordezkatzeko balio du. Haiek esaten duten bezala,

Eukaliptoa ezta suen bildur. Barriro be lakinak emoten deuz, len baino indartsuago

Horrela bada, “kaletarrentzat” kaltegarri diren eukaliptoaren ezaugarri guztien alde positiboa ikusten du baserritarrak. Bakarrik akats bat aurkitzen dio:

Lastimie, eukaliptoak ezteu ondo aguantetan hotza

Bestela, haientzat arbola fenomenoa da. Ezin da espero euren iritzia aldatzerik edo beste gauza bat landatzeko konbentzitu daitezkeenik. Beraz, aurreko atalean esan bezala, eukaliptoaren aurka ezer egin nahi duen edonork aukera bakarra dauka: baso saila erosi, eta egoki ikusten duen arbola mota landatu.

Dibulgatzen

 210513-14: Julen, Oier.

Dibulgaziño kontuak.

Eguen arratsaldian, Julenek ETBko "Biba Zuek" saiuan parte hartu dau, oso modu egokixan nere ustez.

Barixaku goizian, neuk Lekeitioko institutuko 16 urtekuen klase biri hitzaldixa emon detset. Poztekua izan da, bai ikaslien jarreria (interesa, eta galdera asko) bai Aitor Okamika irakasliana, ikasgaixen artian karstaren zientziei buruzko atal bat sartzia erabagi dabena. Lekitton berez-berezkua dan gaixa, itsasoko kontuen beste edo gehixago!

"Bakarrik ulertzen badogu inportako jaku.
Bakarrik inporta bajaku konpondu ahal izango dogu."
Jane Goodall.