Kurtxian

151220: Xabi, Josu, Unai, Antua, Oier.

Kurtziaga auzuan (Ispaster), Mario “Txantantorrek” 2013-IV-20xan erakutsittako lezak esploratzera.

 

IS-026 Txintxillarra

Lehelengo Mariok esandako Txintxillarrako lezara juan gara, eta gure IS-026 bera dala konprobau dogu. Sarrerako argazkixekin konformau gara: barruan ganau ustela bota barri zeguan, ezin da sartu. Auzuan lan pedagogikua egin biharko da...

 

IS-049 Aitzgane

Gero, mendixan gora IS-049ra juan gara. Argi dago Aitzgane izena egokixa dala (tontorretik 50 metrotara dago), baiña ezin dogu sigurtatu GEV-813 bera danik, harik eta inguru guztia prospektau arte. Izan be, tontor osua hatxerixia da, lapiaz purua, “está diciendo prospéctame” (sic). Sarreria artifizialki tapatzen dagon blokia mobidu dogu (400 bat kg) eta potzu zabala geratu da bistan, 15 bat metro garbi, hondua bloke dezimetrikoz beteta, eta haize barik. Unaiek topo eta krokisa egin dau. Sarrerako argazki hobiak eta bideua hartu dogu. Koko batzuk jasota: Meta, Linyphiidae, Oxychillus. Blokia atzera ipiñi dogu, siglo batzutarako.

 

IS-049 Aitzgane

Bertan genguazela, auzoko gizon pare batekin topau gara, ehiza txakurrak pasiatzen. Euretako batek (Arnaitz Gorostola “Guenengu”) aittatu deskuanez, Ispasterko Ehiza Elkarteko jentia, oin dala urte batzu, inguruko leza asko markau zittuan, seguridade kontuengaittik; artxibo hori gordeta izango dabe seguraski, eta elkarteko Joseba Hidalgokin berba egittia gomendau desku (Lekitton aguazilla da).

Gero, Arnaitzek leza batzun barri emon desku, eta Josu eta Antua izendatu doguz harekin juanda erakusteko, Unai, Xabi eta ni Aitzganeko biharrak amaitzen giharduela. Bueltau diranian (zelan ez) Arnaitzenetaz gain beste leza barri bat topau dabela esan deskue.

Hain zuzen be, horra juan gara hurrengo: IS-027 Abosolo I eta IS-048 Abosolo II artian dagonez, izendapenakin ez dogu zalantzarik izan: Abosolo III. Mendi bizkarrian kokatutako antxiñako galeria desplomau bat da, blokez estalitta eta rekorrido txikixakin; baiña galeria karstiko egittura osua daka, eta kokapenangaittik batez be (Trakamall gaiñian!) oso interesgarrixa. Sarrerako argazkixak hartuta.

 

IS-048 Abosolo II

Gero, IS-048 Abosolo II. Haize korrientia zetorren behetik gora... eta han geratu dira Antua eta Zeberiotarrak, oso esploraziño interesgarrixan aurrian; Xabierri eta bixori bono-kueba amaittu jaku, eta etxera jaitsi bihar izan gara rekargatzera...

Geratu dirazenak, kontauko dabe zetan ibilli dirazen!

Mereludin eta Kurtxian

Argazkiak.org | Amillaga © cc-by-sa: ades

(130420ko informaziñua; koordenadak eta datu sensibliak artxibuan)

Goizez, Oier.

Lehelengo Amillagako aterpia ikustera (IS-46 kodigua emon detsat). Marga estrato gogor biren arteko hutsunia da, toki batzutan 2m altu eta 2m sakon hartzen dabena. (...)

Argazkiak.org | M-16 © cc-by-sa: ades 

Gero, M-16 kobako bigarrengo sarreria hobeto ikustera. Errez allegau naiz bertara, eta bestia lako urteera bat da, garrantzirik bakua. Antxiñako galerixa bat da, gero rekonstrukziño formekin estalitta, eta atzera be higatuta (kolada baten ondo ikusten da). Topo osatu, eta listo.

Argazkiak.org | Zulueta errekaburua © cc-by-sa: ades 

Azkenik, Mereludi portu gaiñera igo naiz, Zeleta basarri azpiko sakunian neguan ikusten dan lurrun kolumnian jatorrixa argitzera. Zeleta gaiñekaldeko basarrikuei galdetuta, ez dabe han kobarik ezta ur epeleko itturririk ezagutzen. Errez allegau naiz behera, sasixak ondiok indarra hartu barik dagozelako. Marga motako harrixa ikusten da erreka barrenetan, eta leku baten formaziño pseudokarstiko kurioso bat topau dot (M-27 kodigua emon detsat): hiru hundimentu, lurpeko ur korriente txiki baten gaiñian lerrokatuta. 20 bat metrotako tramuan ura lurrezko galerixa batetik doia (40x20 zm), eta biharbada hor hartutako humedadiak eragin leike egun hotzetako lurrun hori.

Arratsaldian Esteban, Saioa, Gari, Nikole, Danel, Mario, Niko eta Oier.

(...)

Txantantorretik behera Abittagaraiñok jaitsi gara.

Bidian, Mariok leza bat señalau desta, Txintxillarra izeneko parajian. Bere esanetan “ba daki bertan ibilli garala”, eta bai: neri IS-26ko potua begittandu jata (ez naiz barruraiñok sartu). Halan be, koordenadak ez deste koinziditzen kataloguan dakagunakin (eta bixak ED50 dira). (...) Barriro bueltau biharko gara, gauzia argitzeko.

Abittagan, sarrerako rejia ondo topau dogu, nahiz eta torlojua soltatzia asko be asko kostau jakun (ugartuta). Mario, Esteban, Gari, Niko eta bostok sartu gara, galeria printzipala ezagutzera. Formal-formal ibilli dira danak (saltorik ez, korrikarik ez, saguzarrei molestau ez) eta uste eze asko gustau jakela esperientzixia (euretako gehixenak estraiñekotz sartzen ziran kueba batera).

Txantantorrera bueltan, Mariok leza gehixago erakutsi nahi izan destaz, eta bestiak etxera bialduta basuan sartu gara.

Lehelengo, IS-27tik pasau gara. Mariori inguru horretako toponimuaz galdetuta, ondoko basuana esan desta: Abosolo (gure kataloguan lezia Mandolarre izendatuta dago, mendixangaittik). Kasu honetan, koordenadak koinziditzen dabe: (...)

(hamendik aurrerako hiruren deskribapena eta izendapena bat ez badatoz, nere akatsa da; hurrenguan konprobau)

Argazkiak.org | Aterreta © cc-by-sa: ades 

Lehelengo ikusi dogun leziak sarrera biribilla daka, 1x1 metrokua, eta 10 bat metrotako potzu bakar eta zabala ikusten da, kanpai forman, derrigorrez sokaz jaistekua. Honduan harri txintxarrezko solu planua ikusten da. Haize korrienterik ez. Badirudi katalogauta ez dagola, eta beraz IS-47 kodigua emongo detsagu. Proposatutako toponimua: Aterreta (mendixan izena). (...)

Argazkiak.org | Abosolo II © cc-by-sa: ades 

Bigarren ikusi doguna, potxi baten ertzeko arrakala baten dagon lezia. Lehelengo jaitsieria arrakalatik egin leike, oposiziñuan, 4 bat metruan, repisa bateraiñok. Repisa horretan zulo txiki bat dago, penetrablia, eta bertan burua sartuta 15-20 bat metrotako jaitsiera sinuosua ikusten da, arrakalian norabidian, eta harritxintxarrezko solua distingitzen da. Haize korrienterik ez. Begibistan dagon tramua librian jaistekua dirudi, baiña hobe materialakin etortzia badaezpada. Hau be ez dirudi katalogauta dagonik, beraz IS-48 ipiñiko detsagu. Proposatutako toponimua: Abosolo II (hau be Abosolo izeneko basuan inguruan dagonez). (...)

Argazkiak.org | Aitzgane © cc-by-sa: ades 

Hirugarrena, Aitzgane mendiko tontor aldian dago. Sarreria oso txikixa bada be (20x30 zm) errez desobstruidu leike. Burua sartuta, haize korriente minimua somatzen da. 20-25 metrotako potzu bertikala ikusten da, eta harrixa botata bertan gelditzen dala dirudi. Barrixa dirurixanez, IS-49 kodigua emongo detsagu. Proposatutako toponimua: Aitzgane. (...)

Oharrak:

-         Mariok interesa daka kobetan, loibei erakusteko-eta, eta Txotxinkobia zalakuan Jentilkoban egonda dago (“Kaltzaburu” izen okerrez katalogauta dagona, borda baten arrastuak dittuana). Azalpen batzuk emon detsadaz Txotxinkobia aurkitzeko.

-         Kurtxian “poto” esateko berba lokala “potxi” da (potxixa). Beraz: potxittik, potxira, potxian, potxiko...

-         Mendi publikua (propiedade pribaua ez dana) izendatzeko berba generikua “usa” da.

-         Mario umia zala, Txantantorretik Urgitxira juaten ziran, hango errotan garixa apurtu, eta uruna ekartzeko bueltan.

-         Bere esanetan, oin dala denpora bat zundaketa batzu egin ziran, Abosolo ingurutik pasatzen dan fraktura horretan (Oiz mendittik ei datorrena) gasa egon zeikialakuan. Fraktura horrek dolina-lerro batekin koinziditzen dabela dirudi (LIDAR-rian begiratuta).