Aldabide eta Osiña

Aste honetan, ADES Espeleologia Elkarteak Gorbeiako urbegi nagusietako bat den Aldabiden (Orozko) jardun du, Takomano eta GAES espeleologia taldeko lagunekin elkarlanean. Azken hileetan gure urpekariek bultzada handia eman diote zonalde horretako esplorazio nagusietako bat bilakatzen ari den honi: teknikoki oso konplexua, baina Gorbeialdeko uren portaera ulertzeko datu baliotsuak emango dituena. Datozen urteetan ur edangarri hornidurak hartuko duen garrantzia kontuan hartuta, espeleologook egiten ari garen lan hau estrategikoa izango da zalantza barik.

Carlos Takomano eta Ritxar ADES, Aldabidera urpetik sartzeko prestatzen.

 

20241201: Koldobika, Gotzon, Antua, Oskar E, Oier.

Osinaga (Gautegiz-Arteaga). Zulo ederra dogu benetan. Gaurkuan, helburu nagusixa Idiotas sektorian egitteke zeguan eskaladiari ekittia izan da; danok batera juan gara "Z pasuan" osteko sokaraiñok, eta bertan Koldobikak eta bixok agur esan detsagu "eliteko ekipuari". 

Osiñako biharrei ekin aurretik indarrak hartzen.

 Lehelengo, karniboruan eskeletuari bisitta bat egin detsagu; ikusgarrixak, posiziño anatomikuan dagozen aztarnak. Ostian, goiko etxian hundidu dirazen karraskilluen azpiko potzu intrusibua ikustera aurreratu gara; eta Koldobika, oso motibauta egon dana, ondiok aurreratxuago egin dau. Hortik aurrerako gure helburuak: haraiñoko bide korapillotsua kontrako norabidian galdu barik egittia; eta errekan Bathynellak billatzeko beste ahalegin bat egittia. Lehelengua lortu dogu (gitxi gora behera) baiña bigarrena ez. Camachori idatzi biharko detsagu, prozeduria hobetzeko aholkutxo batzuk eskatzeko... Oharra: lezako sartu-urteneko maniobretan Koldobika ondo ikusi dot, nere ustez dagoeneko edonora juateko moduan dago. 

Lauhankako haragijalian aztarnak; ezagun-ezagun da ze posturatan hil zan.

 

11:15ak inguruan sartuta, 19:00ak bueltan kanpuan egon gara. Bestiak ordu ta erdi geruago urten diraz, eta kontau dabenangaittik eskaladan 80 m gora egin ostian, topografikoki kaletik metro 1era dagon puntu bateraiñok allegau dira. Ezin handik urten ostera, eta 4 petate astunekin kargauta katazulo guztietan atzera egittia ez ei da izan bihar gozua. Danak oso nekatuta eta gorputza minduta amaittu dogu baiña, bixamonian -motibaziñua zer dan!- Antuanek beste ostera bat egitteko aukeria topau dau, kanpotik punto hori topatzeko. Freskuria urtetzen dan sasitza bat lokalizau ei dau...

Osiñako poligonal topografikua (altxaera). Fletxia, atzo allegautako puntuan.

 

Orozkon, Mundakan eta Busturian

 Aste honetan, ADES Espeleologia Elkartean hiru espedizio burutu ditugu. Lehenik, asteartean, espeleourpekariak Aldabiden barneratu dira berriro (Itxina mendizerrako urak biltzen dituen urbegi nagusia http://espeleo-gaes.blogspot.com/2024/02/02022024-buceo-en-aldabide.html ), non osteko galeriak esploratzen ibili diren 10 orduz. Asteburuan, berriz, Urdaibai Biosfera Erreserbaren ezker ibarrean ibili gara, espeleologia arnas luzeko ikerketa dela frogatuz. Izan ere, larunbatean, duela 60 urte Bizkaiko Espeleologia Taldeko aintzindariek https://eu.wikipedia.org/wiki/Bizkaiko_Espeleologia_Taldea esploratzen hasitako Betrokolo leizeko lanei berrekin diogu, Mundakako lurretan, 50 metrotako jeitsiera bertikal ikusgarriarekin. Igandean, ostera, Atxbiribil mendian ADESek duela 20 urte esploratutako haitzulo bat errebisatzera joan gara: ohikoa baita, gaur dugun teknika eta ezagupenekin, lehen oharkabean pasatutako datuak bildu ahal izatea. Horrela, galeria berriak bilatzeaz gain, labar-arte prospekzioan eta lagin biologikoak jasotzen aritu gara, espezialistek aztertu beharko dituzten aztarna interesgarriak dokumentatuz.

 

Perplejidad

150726: Oier.

Lapurzulo de Urratxa (Zastegi, Gorbea), retirada de las trampas colocadas hace 2 semanas.

En la primera trampa, en la rampa de entrada, observo:

·         En el vaso, varios dípteros, una especie de pequeño limaco, una “tijereta” negra.

·         De visu atrapo con las pinzas un lithobius.

·         La mayor parte del cebo ha desaparecido, sólo queda un punto mohoso.

En la segunda trampa, en la trifurcación:

·         En el vaso observo 4 dípteros, 1 pseudosinella? (empleo este nombre para designar esas pequeñas gambas blancas saltarinas).

·         No queda rastro del cebo. Observo e introduzco en el bote pequeñas heces (10 mm de largo, 3 mm de ancho) supongo que de algún roedor.

En la tercera trampa, en la rampa final de las grandes galerías con formaciones:

·         En el vaso hay dípteros y varias pseudosinellas.

·         De visu atrapo con el aspirador una pseudosinella.

·         Recojo algunas heces similares a las anteriores. No hay rastro del cebo.

En la cuarta trampa, en el sifón río abajo:

·         En el vaso hay 4 dípteros, 1 pseudosinella.

·         De visu aspiro 4 pseudosinellas, con las pinzas en el agua 1 planaria blanca, 1 planaria negra (ambas flotando), 1 especie de ciempiés blanco en el fondo.

·         Del cebo queda únicamente 1 grumo mohoso.

En la quinta trampa, en la terraza sobre el lecho fluvial:

·         En el vaso, pseudosinellas.

·         De visu, aspiro otra pseudosinella.

·         No hay rastro del cebo.

No he visto ni rastro de Quaestus, y eso que me he dejado las pestañas mirando bajo las piedras alrededor. Tampoco por lo que he visto en los botes parece haber caído ninguno dentro.

Como decías, Carlos, puede haber algún error en la cadena de transmisión. Quizás interpreté mal la información y no es un Quaestus lo que el GEV recogió y lo que Cabidoche identificó...

A la espera de pasarte el bote lleno de bichos, te envío esta relación provisional que no sé si puede servir para sacar alguna conclusión.

Urratxara Quaestus ehizian

140511: Takomano (9 lagun), Satorrak (Arturo), Carlos Prieto, Jon Fernandez, Oier.

Zastegi ibarrera (Orozko), Urratxako haitzuluetan lagin biologikuak hartzera.

Gaurko urteera honen billakaeria kontatzeko modukua da. Oin dala hille batzu, arrazoi desbardiñengaittik Bilbon hiru belaunaldittako espeleologuak batu giñan: Nestor Goikoetxea (GEV), Carlos Prieto (Beti Goruntz) eta ni neu, Oier (ADES). Han ibilli giñan barriketan, eta bestiak beste Nestorrek dato bat emon zeskuan: bere aktibidade sasoian (1960 hamarkadan), Urratxako zuluetan Quaestus bat jaso zebela. Michel Cabidoche bioespeleologoak, ha ikusitta, espezie barri baten trazia hartu zetsala; eta ale gehixago eskatu zetsezela hori determinau ahal izateko. Baiña GEV-ekuak ez zebenez lagin gehixago hartzeko aukerarik izan, ikerketa lerro hau txintxilizk geratu zan; horregaittik komentau zeskuan Nestorrek, gutako bateren batek harixari tira egin nahi izan ezkero.

Ez bat, ez bi: Takomanoko Israelen ekimenez, espediziño politta montau da. Usabel auzotik gora, Austigarbin errefujixoraiñok allegau gara (eurak gabia bertan pasau dabe... ¡lau umekin!) eta handik gora Zastegiraiñok. Urratxa aldian, koba txiki bat arakatu dogu lehelengo (aztarnategiduna), eta gero bigarren bat (haundiña, laberintiko xamarra); bertan emon dogu denpora gehixena, eta espezie desbardiñetako ale asko harrapau badira be, gure objektibo nagusiñan (Quaestus) arrastorik be ez dogu ikusi.

Bigarren asalto bat adostu dogu: egun baten karnatadun tranpak ipiñitta, hurrenguan erretiratzeko. Kontuan hartuta:

·         Urteko sasoia: nere apuntien arabera, GEV-en espediziñuak 1964ko martzotik maiatzera egin ziran.

·         Nestorri galdetuta, lagiñak guk ikusittako koba haundixan hartu ziran (Urratxa I / Lapurzulo, seguraski), zehazki galeria fosil haundixenian, eta tranpetan gaztaizko karnatia erabillitta.

Bestalde, Carlosek komentau dabenez, interesantia izango litzake ADES-eko zonan multzo karstiko isolatuak zehaztia (boteprontuan 15 inguru kalkulau detsadaz, baiña hobeto begiratu bihar da), eta háretako bakotxian koba esanguratsu baten lagin bilketa sistematiko bera egittia (egun baten de visu, bestian tranpak jasota).

Axlaor Trokan

2012-VII-28: gabeko 1.30ak badiraz be, gaurkua idatzikot; lotara sartuta begixak ixtian blokiak, harritxintxarra eta lokatza baiño ez dot ikusten-eta.

GAES eta ADES-eko Iñaki, David, Pedro, Josu, Unai, Bikain, Idoia, Martin eta Oier Axlaor Trokara sartu gara, desobstrukziñuan jarduteko; kanpuan Ritxar, Leire, Gotzon eta Mikel ibilli dira apoyo moralian.

Sarrerako potzuakin ahozabalik geratu gara kanpotar guztiok, eta hori bide lateral frakzionautik sartuta; zugaitzetik behera, 160 metro zuzenian jaistia zer dan pentsatzen egon gara danok... Susto polittta hartu dot nik, gaiñera, 30 bat kgtako harri-eraisketa bat eragin dotenian; susto doblia behetik zoiazen David eta Iñaki... Hurrengo sartualdixan bide-garbiketia egittia erabagi dabe, Larratik bueltan.

Desobstrukziño gunia sarrerako potzu hondoko derrubio-kono barrenian dago, kontrapendientian doian laminadore baten. Pasa dan astian Otsabiden eta bertan ibilli ziran ekipo birek komunikaziño akustikua lortu zeben, eta hango bloke anabasia eta hamengo laminadoria konektatzeko saiua zan kontua, eskonbrua etaratzia ezkerreko pareta azpittik gainditzeko asmuakin.

Bihar ona egin dogu, txandaka eta gogoz, Itxinako koben batazbesteko tenperaturia (6º) zeozelan bardintzeko batez be. Metro beteko sakonerako trintxeria egin dogu, bloke dezimetriko, txintxar eta lokatza kenduta; batzuon ustez freskura txiki bat etortzen zan behetik gora, baiña ez dakigu egitatia ala siñistu-nahixa baiño ez ete zan...

Atentziñua deittu deskuan gauza bat, eskonbruan artian eten barik urten dan hazur kopurua. Galerixian kokapenangaittik eta hazurren nahaste eta sakabanaketiangaittik ez dirudi zuzenian kanpotik jausittako materixala danik, eta sakoneriangaittik depositto zaharrak emoten dabe... Ezagun zan espezie desbardiñen nahastia zala, eta lagin modura roedore baten kraneua gorde dogu, paleontologuei erakusteko.

Burruka termikuan, eskuak apurtuta eta lokatz kargamentu nabarmenakin, 21.00ak aldera allegau gara Pagomakurrera (goiztxo, GAES-ekuen ohitturarako), Gigatronen doiñuak ahotan genkazela.

Itxinan

10-III-6: David, Iñaki, Pedro, Diego, Oscar (GAES); Andres (Burnia); Ipiña (GEA); Josu, Gotzon, Oier (ADES). Helburua: talde bittan banatuta, Otsabideko sarrera klasikotik azken sifoirako bideko irudixak hartzia eta ITX-80ko inkognita batzu argitzia.

Ni lehelengo taldian juanda, Itxinako tunel eta gela erraldoien bakardade illuna topau dot barriro, zazpi lagunen taldian juatiak emoten daben ikuspegi eta profundidade sentsaziñuaz gehittuta. Haitzuluan berezko edertasunaz gain, ederra da bebai honenbeste karga historiko dakan zulo baten zihar ibiltzia: 1968ko kanpalekuko letrerua, exploraziñuen historiak... Honek, eta taldian zeguan esperientzia maillia -ni kenduta, danak zeroien han 30 urte espeleo egitten, barrena- ondiok gehixago jaso dabe expediziño honen interesa. Nahi barik be, ikasi.