2021/06/15

Comunicación con seres de otra dimensión

 12-6-2021 Antua, Gotzon, Oier, Mariano, Santi

Exploración de la cueva de Iturtze. Cavidad encontrada gracias a los desvelos de Urtzi, al cual el ADES ha de agradecerle el hallazgo de una cueva insólita para lo acostumbrado por el grupo: cientos de metros de galería perfectamente delineada de fácil recorrido (aparte del desalentador caos de bloques inicial).

Tras arrastrarnos por las estrecheces sinuosas de la entrada hemos alcanzado el cauce activo continuando hasta llegar a una colada que colapsaba toda la galería. Había que seguir por una estrecha gatera ascendente, donde me he quedado completamente empotrado y he pensado en desistir y volver para fuera, pero Mariano me ha dicho, “espera, voy a darle un poco al cincel”, y tras un rato de mazazos y golpes ha ampliado el paso, de forma que he conseguido reptar por él.

Oier, nuestro recoge-bichos oficial ha estado montando trampas para la recogida de muestras biológicas en la galería de la entrada, y se ha mostrado reluctante en continuar considerando que tenía trabajo de sobra en el tramo previo. De forma que el resto nos hemos adentrado en el nuevo pasadizo – conocido parcialmente sólo por Gotzon, que se había internado en una entrada anterior- y nos hemos maravillado con el curso activo de agua que recorría sin apenas desnivel por secciones de galería absolutamente rectas y fáciles de andar, algo absolutamente inimaginable en las típicas exploraciones de nuestra zona. Resulta sorprendente que el riachuelo recorra el karst a tanta altura, a más de 200 metros sobre el nivel del mar; de momento desconocemos a qué surgencia de Artibai se dirige.

En un determinado momento Antua se ha quedado atrás, observando fijamente los entresijos de una colada blanca. “Antuá, venga, hay que hacer la topografía,” le ha apremiado Gotzon. Sin hacer el más mínimo caso el aludido ha seguido absolutamente concentrado en aquel rincón, cosa que nos ha intrigado un poco, pero no teníamos tiempo para charletas: nos esperaba una vertiginosa exploración de varios centenares de metros de desacostumbrada galería que nos ha tenido totalmente ocupados con la medición y la ampliación de algunos pasos estrechos. Gotzon se ha colado, nadie sabe cómo, en el último orificio, supuestamente impenetrable, hasta alcanzar un sifón 30 metros más adelante.

Cuando hemos retornado a la colada blanca Antuá se ha puesto otra vez a observarla. “Antes había aquí un pseudoescorpión”, ha comentado. La inmediata respuesta de Gotzon: “le podías haber avisado a Oier”. 

                                Oier recogiendo muestras. BET
 

Una vez fuera, cuando estábamos saboreando el excelente socata fabricado con las flores de sauco de la zona de Enzuntza de Lekeitio que Oier nos había dejado, Antuá seguía un tanto ensimismado. Y es que los espeleólogos atribuyen un significado especial a todo bicho que encuentran en las cavernas. En el exterior nada les importa, ni siquiera se fijan en los grillos, saltamontes, arañas o pájaros que andan por allí, pero, ah amigos, una vez dentro la cosa cambia completamente: cualquier atisbo de existencia que llegan a vislumbrar es como si encontraran vida en Marte.

De forma que cuando Gotzon ha insistido que tenía que haber avisado a Oier, Antuá ha saltado con esta sorprendente respuesta:

“He estado hablando con el bicho. Le he comentado, «menuda suerte tienes de que no esté aquí Oier»”.

Nos hemos quedado mudos. No sabíamos si su explicación era consecuencia de la denominada “fatiga de cueva” o de alguna otra cosa más seria. Gotzon, sin embargo, se lo ha tomado a chufla:

“Qué te ha contestado el bicho?”

Y Antuá, muy serio:

“Me ha dicho, «muchas gracias Antuá, te debo una». Y, tras quedarse pensativo un rato, ha añadido; “¿cómo es que sabía mi nombre?”

Siempre me he preguntado si era posible la comunicación entre seres de tan diferente naturaleza como humanos e invertebrados. Podíamos estar ante el primer caso de una relación de ese tipo. La idea ha ido adquiriendo carácter de mayor probabilidad en mi cabeza al continuar Antuá con más detalles:

- “El bicho se ha largado hacia arriba y levantando la pinza a modo de saludo me ha dicho, «Feliz cumpleaños Antuá». ¿Cómo sabía que mañana es mi cumpleaños?”

Esta vez ha sido Mariano quien se lo ha tomado a chufla: “Querría tomarse una cerveza gratis”

Para mí lo que comentaba Antuá no era ninguna broma. Para nada. Estoy absolutamente convencido de que se ha tratado de una clara evidencia de la comunicación entre un humano y un ser de otra naturaleza. Pero, ¿cómo es que no se había registrado hasta ahora ningún caso semejante? Sólo se me ocurre avanzar una hipótesis: seguramente el bicho no era un simple pseudoescorpión, sino algo más. Algún ente que habiendo alcanzado este planeta se ha reencarnado en ese animalejo de las profundidades, al no poder tolerar la fuerte luz solar de la superficie.

La investigación continuará.

 

2021/06/13

Oier 3, La Terreur 1


 210613: Mariano, Santi, Gotzon, Antua, Oier.

(...) UB-123 (...). Juan dan egunetan Urtziren bidez jakindako zulo hau sorpresa ederra izaten dihardu. "Dana deskubriduta dagola" aspaldi sinistuta dakagunian, halako tamañoko zulo barri bat esploratziak sentsaziño berezixa emoten dau, bai horixe. (...) Behekua dolina bat da: sakunian dagoz basarrixa, zoruak eta basuak; kuebia, ohi moduan, dolinian horma baten dago, ur hobi aktibuan onduan. Sarreria artifizialki tapauta daka, pareta legor txukunakin, eta bistan da lekuan morfologixia asko aldatu dala juan dan urtietan: lekua bedarrez bardinduta badago be, nahikua da pixkat sakontzia apropos betetako terreno batian gabizela ikusteko (Antropozenoko hondakiña, 50 urtekua asko jota).

Atzokua bigarren edo hirugarren esploraziño jardunaldixa zan. Ohi moduan, kuebia "hazi" ahala, bere lurrazpiko geografian esploratzailliak lagatako paso estuen errosarixua luzatuz doia. Nere kasuan, atzo hiru pausu pasau nittuan, larri xamar, baiña laugarrenian, Santi "Errigoittiko Silfidiak" ha pasatzeko egin bihar izan zittuan maniobrak estudixau eta gero, saiatu be ez egittia erabagi neban: nere ikerketa eremutzat handik kanporako bidia hartuta, galeria aktibo altu, zabal eta ikusgarrizko 200 bat mtan ibilli nintzan lagin bilketan.

Esan bihar dot, neretako jardunaldi ezin pozgarrixagua izan zala atzokua. Izan be, kueban gitxi nabil azkenaldixan, eta horren eraginez, estuasunen aurrian dakaten bildurra ("La Terreur") hazi egin jata. Lehen errez pasauko nittuan pausuak, oin, saiatzeko be gogorik ez dot eukitzen, eta nahixago dot atzian geratzia lagunen zain, koko-biltzen. Atzo, baiña, zirkunstantzia berezixak izan ziran: etxian goizago egon biharra nekan. Orduan, lagunak horren jakitun izanda, baitta kanpora itzultzeko laguntzia eskatuta be (sartu ahala, handik kanpora itzuli biharko nintzala pentsatze hutsak takikardixia eragitten zestan!) hárek puntan zebizen explo lanetan, eta explo lanak, hain zuzen be, hori dake: plana ez dala %100ian norbere esku egoten. Kontua da, kanpora urtetzeko ordua allegauta nekala, eta lagunen arrastorik ez. Ordubete inguru zain egon eta gero, bloke-anabasan zihar bidia billatziari ekin netsan, eta bestela saiatuko ez neukiana saiatziari: poliki, eta meditaziñorako nahi dan beste denpora hartuta, estuasunak gorputzez neurtzia, kabitzeko arazuak dagozen lekuak estudixatzia... Azken fiñian, sartzerakuan pasau izanan esperientzixian ostian, banekixan arazua fisikua baiño, psikologikua zala. Eta beraz, lasaittasun hori alde batetik, eta urtetzeko premiñiak bestetik... txiri-txiri hiru pausuak pasatzen lagundu zesten. Eta, duda barik, espeleologian adrenalina gehixen galerixa barrixak deskubritzian botatzen da; baiña. bildurtzen zaittuan estuasun bat pasatzen dozunekua be, ez da txikixa. Oso pozik beraz.

Total, kanpora allegatzian (...) andra-gizonekin egon eta gero (kezkatuta zeguazen, 11:00ak aldian sartu eta 15:30etan ondiok urten barik genguazelako!), Antuanen eupadia entzun nebala. Eurak be nere atzeratxuagotik urten ziran, beraz; espero dot puntako explorik egin barik ez zebela lagako, neri laguntzera urtetziarren! Basoko orru euforikuak bota, eta hanka egin neban.

Gerora informietan ikusten nabillenez, badirudi beste zati majo bat aurreratu dogula; kuebiak 800 m horizontal inguru hartu dittu, eta hori datu oso deigarrixa da, halako alturan egonda. Hau da: Bedartzandiko alde honetako lurpeko ohiko morfologixia kontuan hartuta, leza bat espero zeikian. Ez kueba hain horizontala behintzat. Ulertu dotenangaittik itxuraz Txepetxabixeko norabidian goiaz, baiña ez dago argi hónek urok nora isurtzen dirazen: Alperdora, Ibazetara... Iturritzeko gizonan arabera, antxiñan egindako galauts-isurketak hortik urten ei ziran, baiña datu hori ez da berez fidagarrixa (antxiñan galautsa basarri askotan botatzen zan, urtaro beretsuan). Atzoko explo jardunaldixa sifoi batian amaittu ei dabe; baiña haize korriente argixa dagon sektorian. Honek esan gura dau beste pausu bat egon bihar dala, seguraski sifoi horren beste aldera pasatzen dan goiko leihatillaren bat. Zer egongo ete da? Leza erraldoiren bat topauko dogu, Lea edo Artibai ibaien maillara derrepentian jaitsiko dana? (200 m beherago!!) Edozelan be, entretenimendu politta datozen astietarako.

Ni neu, baiña, neurera: atzoko jardunaldixan koko-uzta majua jaso dot, seudoeskorpioi bat eta guzti (illuna eta haundixa). Hona zerrendia: 2 Oxychillus, 1 Zospeum, 3 Quaestus, 1 pupa, 1 Masma txiki, 1 Neobisium, 1 Lithobius. Pseudosinella saltarixak be ikusi nittuan, baiña igez egin zesten (hurrengorako: ez ahaztu pintzela!!).

2021/05/23

Atxumuteko Gaztiñadi Zaharra

 


 210523: Mariano, Antua, Xabi, Oskar F, Gotzon, Oier.

MG zonan, katalogo biharrak, plan mañaneroan. Lehelengo, Urtzin benedikaziñuakin, berak topautako zulo barrixa ikustera juan gara; kasualidadez, bertarutz giñoiazela, Urtzin informatzailliakin topau gara (Mikel ...), eta GPS-ak baiño zuzen eta zorrotzago eruan gaittu bertara. Ez hori bakarrik: informau gaittu hurren dagon basarrixa Idarreta dala; mendixan izena Atxumute dala; paraje hau Gaztiñadi Zaharra modura agertzen dala mapetan; eta oin dala 60 bat urte, bere etxeko zaharrak baso hori jo zebela, egurra Lekeition saltzeko. Pozik gu! Jakiña, zulora gurekin sartzera gonbidatu dogu eta han izan da gurekin, explo + topo + bio + katalogo biharretan genbizela. Kuebia politta da: ranpan beherako formako galerixatxo baten, gela haundi batera allegau gara; ez dogu jarraipen posiblerik topau, kanporutz doian arrakalatxo bat kenduta, haize korriente leunakin. Gela nagusixan bertan, (...). Bio aldetik: saguzar bat (Rhinolophus ferrumequinum itxuraz, ez nekan US gaillurik); 3 meta, 2 masma txiki, Quaestus 6-7, Oxychillus 2, Zospeum 2, Lithobius gazte 1, Pseudosinella 2.

Ostian, konprobau bihar genduzen katalogoko erreferentzia batzuk begiratzen egon gara (ejem! barkatu, nere speleo hastapenak ziran, edozer katalogatzen nebanekua!), txarakan zihar muskuluak pizkat ejerzitatzen. Bazkaltzera sasoiz allegatzeko moduan, txartela ondo kargauta!

2021/05/18

Espeleologoak eukalipto artean (4): kanpainek eta txostenek baserritarrengan duten efektua

2021-5-18 Santi

Sarritan agertzen dira komunikabideetan eukaliptoak ingurunera dakarren eragin txarrari buruzko informazioak eta txostenak. Agian, espero dugu horiek eukaliptoaren aurkako efektua sortzea baserritar eta jabe txikiengan, eta izan liteke kasu gutxi batzuetan horrela gertatzea. Hala ere, behin baino gehiagotan informazio horiek lortzen dutena justu kontrakoa izaten da.

Eukaliptoaren aurka egiten diren kanpainetan errepikatzen den gauza bat hauxe da:

Eukaliptoak Australiara!

Lea-Artibaiko baserritar  batekin egin nuen behin topo, leize bila ari nintzela. Gizona lanean ari zen bere eukaliptoen basoan, etxerako egurra egiten. Kobazuloak arakatzen ari nintzela jakin zuenean harritu egin zen, eta gauza bat eta besteari buruzko berbalditxoa izan nuen berarekin. Horrela jakin nuen Australian zenbait urte egindakoa zela, eta konparazio hau egitea bururatu zitzaidan, grazia (txar) antzeko bat jaurtikitzeko:

Orduen hemen be Australiako moduen egongo zara, eukaliptoan artien!

Berak oso modu onean hartu zidan komentarioa:

Ba bai, han be eukalipto artien ibiltxen nintzen bierrien

Nahiz eta Australian oso gogor lan egin behar izan –azukrea egiteko kainaberak ebakitzen eta antzeko zereginetan ibilitakoa omen zen-, herrialde hartan bizi izandako urteen oroitzapen onak zituen, eta ikusten zen hemen ere oso gustura sentitzen zela lurralde hura gogoratzen zioten zuhaitzen artean.

Azkenaldian txosten sakonak agertu dira eukaliptoaren efektu pozoitsuak azpimarratuz. Horiek kaletarren iritziak are gehiago indartzeko balio izango dute, baina ezin da espero baserritarren ikuspegia zipitzik ere aldatzerik. Behin hauxe entzun nion eukaliptoak landatuta zeuzkan Urdaibaiko baserritar bati:

Eukaliptoa beneno hutse da!

Bazekienez ni apur bat ekologista naizela, uste nuen adarra jotzen ari zitzaidala. Ezin nuen sinistu eukaliptoa landatzeaz damututa egon zitekeenik edo bat-batean ekologisten iritziekin lerratu zenik. Haren benetako arrazoia inondik ere espero ez nuen bidetik zetorren:

Horrexegatik hazten da eukaliptoa hain arin eta indartsu!

Baserritarra harro zegoen bere eukalipto sailaren bilakaeraz, urte oso gutxitan arbola ederrak baitzituen han. Harentzat eukaliptoaren ustezko ezaugarri kaltegarri hori abantaila handia zen, denbora laburrean gorantz luzatzeko gai zelako beste espezie guztiak azpian hartuz edo haiek eliminatuz.

 

                                                Eukaliptoari soka lotuta leize batera jaisten. ADES

Eukaliptoei buruz askotan aipatzen den beste ezaugarri txar bat sua hartzeko duen erraztasuna da. Txostenek esaten dutenez, sukoia den olio mota bat hazten da bere orrietan, eta bere enborreko azala erraz joaten omen da sua hartuta leku batetik bestera suteetan. Gogora ekartzen dira aurreko urteetan Portugal eta Galizian eukaliptoen artean sortutako sute handiak.  Baina guzti honek ez du txintik eragiten baserritar hauen iritzian. Izan ere, eukaliptoak daukan beste kualitate batek, berriro kimatzeak, horrelako kalteak ordezkatzeko balio du. Haiek esaten duten bezala,

Eukaliptoa ezta suen bildur. Barriro be lakinak emoten deuz, len baino indartsuago

Horrela bada, “kaletarrentzat” kaltegarri diren eukaliptoaren ezaugarri guztien alde positiboa ikusten du baserritarrak. Bakarrik akats bat aurkitzen dio:

Lastimie, eukaliptoak ezteu ondo aguantetan hotza

Bestela, haientzat arbola fenomenoa da. Ezin da espero euren iritzia aldatzerik edo beste gauza bat landatzeko konbentzitu daitezkeenik. Beraz, aurreko atalean esan bezala, eukaliptoaren aurka ezer egin nahi duen edonork aukera bakarra dauka: baso saila erosi, eta egoki ikusten duen arbola mota landatu.

2021/05/14

Dibulgatzen

 210513-14: Julen, Oier.

Dibulgaziño kontuak.

Eguen arratsaldian, Julenek ETBko "Biba Zuek" saiuan parte hartu dau, oso modu egokixan nere ustez.

Barixaku goizian, neuk Lekeitioko institutuko 16 urtekuen klase biri hitzaldixa emon detset. Poztekua izan da, bai ikaslien jarreria (interesa, eta galdera asko) bai Aitor Okamika irakasliana, ikasgaixen artian karstaren zientziei buruzko atal bat sartzia erabagi dabena. Lekitton berez-berezkua dan gaixa, itsasoko kontuen beste edo gehixago!

"Bakarrik ulertzen badogu inportako jaku.
Bakarrik inporta bajaku konpondu ahal izango dogu."

Jane Goodall.


 

2021/05/11

Espeleologoak eukalipto artean (3): baserritarren erreakzioa ekologisten ekintzen aurrean

    2021-5-11 Santi

Ekologisten taldeak erretxazo maila oso altua sortzen du baserritar hauen artean, eta hau hainbat pasadizotan ikusi dut.

Ondoko istorioa aspaldian kontatu zidaten eta, beraz, ez dakit noraino den benetakoa. Lea-Artibaiko baserritar bat eukaliptoen arteko sasiak garbitzen ari omen zen, eta ikusi zuen nola kaletarren talde bat (natura inguruko martxa batean edo) bere sailaren erdiko bidetik zihoala. Ibiltarien arteko hizketan, honelako zerbait entzun omen zuen:

Hau ezin da inola permititu, honelako inguru batean eukaliptoak sartzea

Baserritarrak hartu zuen amorrua hura entzunda hain izan omen zen handia, ibiltari haiek bere terrenotik pasatzen eta berak ebakigailuaz garbi-garbi eginda zeukan bidetik zihoazela, non handik gutxira zerratu egin omen zuen pasoa, eta hauxe zioen kartel bat jarri:

“Vagos, maleantes y ecologistas, fuera!”

Bide hura gehiago batere ez garbitzea erabaki omen zuen. Handik urte pare batera ez zuen hura zarratu beharrik ere izan hain zen trinkoa han hazi zen sasitza. Jakina, ordutik aurrera handik ezin da inor pasatu.

Hala ere, ezagutu ditut arbuio maila handiago eta beldurgarriagoko kasuak. Hau gertatzen da ekologista etsai moduan hartzen denean. Azken denboretan eukaliptoaren inguruan jazotako gertakizun batzuek indartu egin dute joera hau. Bada inguruetan eukaliptoaren aurkako kanpaina egiten ari den jende bat, baso sailetara joan eta eukalipto landareak apurtuz. Baserri eremuak nola funtzionatzen duen jakinda burugabetasun itzela iruditzen zait eta ezin dut imajinatu jende hori ohiko ekologistez osatua egon daitekeenik, baina nork jakin.  Baserritarrentzat erabat ari dago, ekologistak dira. Horrek gehitu egin ditu haien aurkako esaera bortitzak. Esate baterako,

“Ekologistieri taketagaz buruen!”

Kontua da ekintza horiekin beren egileek bilatzen zutenaren erabat aurkako efektua lortzen ari direla. Hainbat baserritarrek amorrua sentitu dute, eta behin baino gehiagotan aurretiaz pentsatuta zutena baino eukalipto gehiago landatzeko erabakia hartu. Lehen ehundaka hektarea eukalipto izango zela kalkulatzen bazen, orain, ekintza horiek direla eta, hainbat gehiago. 

                                        Urdaibaiko koba bat eukaliptoz inguraturik. ADES

Amorruzko sentimendu hori modu askotara azaltzen dute baserritarrek. Eukaliptoak apurtu zizkioten bati hauxe entzun nion:

“Harrapetan badot tiroa emongo deutsat”

Beste behin, baserritar batzuk bazkalondoko sasoian ari ziren kantu-kantuka. Haietako kanta batek karlisten garaiko abesti bat berreskuratzen zuen, letra aldatuta:

Eta tiro eta tiro 

eta tiro baltzari

eta tiro eta tiro

ekologistari

Karlisten garaiko “baltzak” (liberalak) orain ekologista bihurtuta agertzen dira letran. Honek adierazten du eukaliptoen inguruko gertakizunek sututa norainoko giro gaiztoa sortu ahal den baserritarren artean “ekologista” deitzen duten jende horren aurka. 

Zer ondorio atera dezakegu guzti honetatik? Bada hauxe: eukaliptoa ez gehitzeko ahalegina egin nahi duen jendeak ekintza positiboak burutu behar dituela. Adibidez, basoko lurra aspaldiko urteetako merkeen erosi daiteke gaur egun; leku batzuetan 2.000 edo 3.000 eurotan lortu liteke hektarea bat. Interes handia duenak horrelako sail bat hartu dezake, eta nahi duen arbola mota landatu, edo dagoen bezala utzi. Bestela, gai honetan aritzen diren elkarteetan parte har dezake, lan eginez edo diru kopuru bat eskainiz, Urdaibain hainbat hektarea kudeatzen dituen Lurgaian, adibidez.