Instalakuntzak eta bio laginketak Alperdon

 220416: Zutoia, Santi, Oier.

Alperdo (Aulesti). Helburu nagusixa: instalaziñoko mosketoiak kendu, mailloiekin ordezkatzeko. Santi eta Zutoia jardun dabe horretan, barruko sektorietaraiñok sartuta, eta ni bigarren soka inguruan geldittu naiz (ez nekan arrakalan aurrera egitteko gogorik) bio laginketan. Helburuak beteta: bestiak kanpora zetozela lehelengo sokan bildu gara barriro, eta nik ehiza pixkatekin potian: Trichoniscoides 1, Lithobius 1, Mesoiulus 1, Quaestus 2 eta ganba gorri 1.

(...)

Ogoño, Gabika, Solarte, Alperdo

190112: Iñaki, Gotzon, Antua, Oier.

Plan nagusi baten faltan, inkognitak kentzen ibilli gara: Gabika (Ereño) eta Solarte (Ispaster); gero, Alperdora juan gara saguzarrak monitorizatzera.

Eguna bulegoko lanetan hasi dogu: Juniran Rafa Garaita ornitologuakin geratu gara; Ogoño/Gaztelugatxeko arrautzak eta beste lagiñak emon, eta luze eta zabal jardun dogu gure ikerketen arlo amankomunei buruz. (...)

Jarraixan, Iñakik gidatuta, berak topautako Gabikako zulora juan gara. Laster amaittu dogu: kontakto gune baten gertatutako desplome haundi baten ertza da, bloke arteko paso batekin. Antua sartu da, eta gelatxo baten bertan geratu da, aurrera jarraitzeko modurik topau barik. XX modura katalogatzia erabagi da.

Ostian, Solarte auzuan esplorau barik geratutako IS-117 lezara juan gara. Metalezko tapia kendu, eta barrura: 20 m inguruko bertikal garbi bat, eta gero ranpa forman beste 5 metro. Sarrerako putzua ixa zilindrikua da, eta bajatu ahala meandro modura luzatzen da; baiña ez goixan, ez beheian, ez da jarraitzeko modurik edo haize korrienterik ikusten. 300 bat kg zabor (obrako eskonbro, pinttura bidoiak, kotxe baterixa bat, kabliak, alanbradak, batez be). Bio: sarreratik hurre, 3 masma.

Bokata bat Gizaburun, eta Alperdora lagundu naute Antuanek eta Gotzonek: ez bainekien urrian detektatutako baso-lanen hondakinek (kobazuloaren sarrera ia osorik tapatu dutenak) nola oztopatuko zidaten sarrera. Halere, erraz sartu gara eskuin aldetik: bloke batzuek sartu diren arren (ezegonkorrak, kontuz!) barrua ez da asko afektatu. Kuriositate bezala, Angiz baserriko jabe berria gurekin sartu da lehen 30 metroetan linterna batekin; kobazuloaren ur errejimenaren berri eman diogu, bere kanpoko lur-mugimentuetan kontuan hartu dezan. Behin barruan, atentzioa deitu digu galeriak nolako lehor zeuden; eta saguzar bi baino ez ditugula ikusi: bata laberintoan (txiki-txikia, Rh. hipposideros itxuraz) eta beste bat lehen eskaladan, soka aurretik azken gelan (handiagoa, Rhinolophus itxurakoa hau ere). Urriko datuak eta gaurkoak joan den urte bikoekin alderatuz, argi ikusten da baso lanek (bibrazioak, sarrerako oztopoa?) saguzar kolonia ia osoa uxatu dutela. Amaitu dugunean, enborrak eta adarrak kentzen jardun dugu, sarrera libreago utziz (lehen egon denaren bikoitza geratu da, gutxi gora behera).

Bilogia (Alperdo eta Lezate)

170121: Unai, Oier.

Hibernazio sasoian saguzarrak barruan bilatu behar ditugunez, laginketa egunez burutu dugu. Gaurko plana Alperdo eta Lezate errekorritzea zen, baina ikusi dugunez, hurrengo neguan koba bi hauetako bakoitzari egun oso bat eskeini beharko diogula konturatu gara: luzera osoan begiratzeko (Lezaten “Saharako igoerara” ailegatu gara, eta Alperdon lehenengo sokaraino), eta zokoak ere miatzen ibiltzeko.

Beraz, lehen ikustaldia Alperdon burutu dugu. 11:00ak inguruan sartu gara bertan. Orokorrean, saguzar bakartiak aurkitu ditugu, itxuraz denak Rhinolophus motakoak. Esango nuke Alperdon urtean zehar egoten diren saguzarrak ez dutela koba hau neguan hibernazio gune bezela erabiltzen.  Hauxe da errejistro zehatza.

(...)

14:00ak inguruan sartu gara Lezatera. Sorpresa hartu dugu: talde handiren bat aurkitzea espero genuen, baina oso ale gutxi ikusi baitugu, gehienak banaka, sarreratik hurrengo gela handietan; salbuespen bakarra sarreratik metro gutxira aurkitu dugu, 10 Rh. ferrumequinumez osatutako taldea aurkitzean. Hona errejistro zehatza:

(...)

(Oharra: bio laginak ere hartu ditugu bi puntutan. Sahara azpiko jantokian, Quaestus noltei pila; Harri Arrakalatuaren gelan, Rh. euryalearen kaka artean, Lithobius pila eta Quaestus noltei batzuk).

Osolo eta Alperdo

161022: bilogía.

Goizian, Osolora (Markina-Xemein). Bildu gara: Jose Satorrak, Gotzon, Oskar, Josu Z, Martin I, Oier.

Sifoian danok ondo espabillau ostian, talde bittan banatu gara; lehelenguak sektore bustira egin dau, desobstrukziñua amaitzera; ha pasauta, sifoi bateraiñok allegau dira, goixan haize korrientedun eskalada txikixa egitteko aukeriakin. Bigarrenak, barriz, Gallardon sektorera juan da, eta katazulo estu zikin baten errez desobstruitzeko pasua dagola dirudi, haize apurrakin. Ni lehelengo taldekuakin juatekua nintzan, baiña konfundiduta bigarrenian sartu naiz, lokatz festan argazki batzu hartuta behintzat.

Bio: kokorik ez dot ikusi. Sifoittik kanpora, barriz, saguzar bakarti bi zeguazen (Rhinolophus hipposideros, uste dot).

Arratsaldean, Alperdora (Aulestia), saguzarrak monitorizatzera udazkeneko transizio sasoian. Niko eta Oier.

19:12etan (eguzkixa 19:10etan sartu da), lehelengo mobimenduak detektau doguz: Rhinolophus hipposideros bat sarrerako gelan bueltaka, kanpora urten barik. Hortik aurrera, tarteka banakako batzu agertzen ziran, beti kanpora urten barik (igual sarreratik hurregi kokatu gara?), beti Rhinolophus hipposideros, 19:30ak arte. Ordu horretan pillo bat bildu dira sarrerako gelan; eta kanpora urtetzen hasi dira. 19:45etan detektau dogu lehelengo Rhinolophus ferrumequinum; hortik aurrera bestiekin nahastian agertu da, eten barik laginketian amaierara arte. Saguzar dozena batzu izango ziran guztira, harik eta 19:55etatik aurrera gero eta bakanago detektatzen hasi garan, ixa guztiz isildu arte. 19:10etan amaittu dogu laginketia.

Hona detektatutako saguzar zerrenda osoa, haren ugaritasunaren estimazioarekin:

• 50-55 kHz (Miniopterus schreibersii) +++
• 76-85 kHz (Rhinolophus ferrumequinum) +++++++++++++++++++++
• 100-103 kHz (Rh. euryale) BAT ERE EZ
• 104-106 kHz (Rh. euryale edo hipposideros) 106 kHz-tako baloreak pare bat aldiz detektatu ditugu.
• 107-116 kHz (Rh. hipposideros) +++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ +++++

Beste baloreak ere neurtu ditugu, baina ez dugu uste saguzarrak zirenik:

• 26-31 kHz +++++++++++++
• 37-40 kHz ++++++

Misio berria Alperdoko koban

13/8/2016 Gotzon, Antua, Zuto, Santi

Alperdoko koba nekagarrira joan gara, aurreko astean utzitako puntan urrunago joateko ahalegina egiteko. Helburua hauxe da, orain ezagutzen den azken ur-sifoia baino harago joatea, goragotik beste pasabideren bat topatuz.

Bidean ura edateko toki bat prestatu dugu. Bada estalagmita artean tantek betetzen duten potxingo bat, eta Lurgorriko San Lorenzo jaietan hartutako ontzia eroan dugu haraino apropos. San Lorentzoren iturria deitzen hasi gara lekuari. Ur trago edarra emon dogu hainbeste izerdi bota eta gero! Alperdok daukan gauza on bakarretakoa izan daiteke, hainbeste estutasun, gora igote, jaiste, eta konplikazioen artean.

Ondoren,  Aldapa Handiaren alboko galeria berrian ekin dogu gorantz; han ibili dira Antua eta Gotzon sokak jartzen tuboan. Zenbat eta gorago gauzak gaitzago bihurtzen joan dira; gaitzago eta ezatseginago. Izan be, horma guztiak basa edo lokatz  guztiz itsaskorraz estalita dagoz, eta gure jantzi, bota eta burdinei buztin zati itzelak inkau jakeez. Beste modu batean esanda, espeleologoen gogoa eta animorako akabua den leku bat da tuboaren azken tramoa. Haren goiko aldean leku handiagoa dago, basaz beteta hau be, eta gainean zabaldu beharreko estutasun batean itxi dogu. Zeozelako haize korrontea zetorren handik.

Kanpora irtenda ikusi dugu Alperdoko koban lortu den altuera handienera heldu garela, itsasoaren mailatik 200 metro inguruko nibelera. Gainera, ur-sifoiaren parera heldu gara, nahiz eta askoz be goragotik izan. Horregatik, beharbada, hor egon daiteke aurrera jarraitzeko aukera, batez be estutasunaren ostean barriro beherantz egiten badu eta errekaren nibelera jaitsi. Halan be,  tubo horrek kanpoko leize batekin konekta leike, eta horrela balitz ez litzateke albiste oso ona izango esplorazioarentzat.

Dana dala, hara joateko benetako gogoa behar da: gauzak apur bat luzatuz gero hurrengo esplorazioaren sartualdia 15 ordu ingurukoa izan  daiteke. Ea nortzuk animatzen diren misio hori hartzeko!

Alperdon, saguzarrak monitorizatzen

160721: Oier.

Alperdo (Aulestia), lehenengo saguzar laginketa.

21:00etan ailegatu naiz. 21:50etan detektatu dut lehenengoa. Minutu batzutan  ale gutxi batzu ibili dira, Miniopterus schreibersii eta Rhinolophus hipposideros nahastean. Gero eta gehiago ateratzen hasi dira, boladaka, eta ordu erdi inguruan 3-5 dozena inguru detektatu ditut hegan (kopuru zehatza eman ezin dudanez, gurutzeen bitartez adieraziko dut asko edo gutxi izan diren; gurutze gutxi, kopuru txikia eta gurutze asko, kopuru handia): Miniopterus schreibersii (50-55 kHz, ++), Rhinolophus ferrumequinum (76-85 kHz, +),  Rhinolophus euryale (100-103 kHz, +++++++++), Rhinolophus hipposideros (107-116 khz, +++++). Hauek argi bereizten nituen. Hoietaz gain, beste frekuentzia batzutan “kantatzen” zutenak ere detektatu ditut, baina ez dakit zeri dagozkien: 97 kHZ inguruan zebilen “txirulirua” (++); 25-36 kHz arteko “txirulirua” (+++); eta 35-40 kHz artean zebilen “tak-tak-tak-tak” bat. Azken hamar minutuetan ia esklusiboki Rhinolophus euryale ibili da, gero eta gutxiago, baina etenik gabe;  nire inpresioa izan da bertan ehizean zebiltzala, eta 22:30etan amaitu dut laginketa.

Urregarai-Bedartzandiko tripetan

160619: Iñaki Bombero, Gotzon, Antua, Oier.

Alperdo gaiñeko basora, gela barrixan gaiñe inguruko lezian sartzeko aukerak miatzera. Lehelengo orduan Urtzik lagundu gaittu, eta bera juan danian harrixak kentzen jardun dogu... emaitza onakin: ordu erdiko biharran ostian, galeria laterala topau dogu, eta bertan behera juanda, ranpa libre bat gela ikusgarri baten amaitzen dana (6 zabal x 12 luze), espeleotemaz beteta. Sarreran hartzan erpekada batzu ikusi doguz, eta barrenengo partian hartz-habixia. Topo, argazkixak, koko batzu (Ischyropsalis, Lithobius, Neobisium, Oxychillus) jaso eta kanpora jo dogu; izan be, guztiz fosilla da, lurra bebai gours eta kaltzitaz estalitta, eta ez dirudi hamendik Alperdorutz egitteko aukeria dagonik. Sarreria atzera blokez estali dogu, lehengo moduan lagatzeko.

Gero, Barbaixolako bidegurutzetik 30 bat metro behera bide baztarreko lezara juan gara. Desobstrukziño txiki baten ostian errez pasatzeko moduan geratu da. Meandro txiki bat, 8 bat metro beherutz eta lokatzez guztiz blokeautako salatxo baten amaitzen dana. Bistan da, gaiñera, ur asko tragatzen ez dabela: uran markak zapaixa be hartzen dau. Bio lagin batzu: Meta, Elona, Linyphiidae.

Gero, beste 30 m beherago juanda, Sabin lezia ikuskatu dogu, bertako desobstrukziño posibliakin fantaseatzeko. Basuan gora eta behera be ibilli gara, eta Iñakik eta Antuanek beste zuloren bat topau ei dabe. Ni juan naizenian, Lekittora zetozen, Armintxen ahaztutako distoxa eta Larrotegiko hobi batzu ikuskatzera.