Goikoetxen aspaldiko partez

Goikoetxe

150815: Santi Yaniz, Santi Urrutia, Javi Moreno, bere lagun biologua, Gotzon, bere loibia eta bere lagun bixak, Idoia, Antua, Xabi Gezuraga, Oier.

Malloku Sisteman (Busturia). Goikoetxetik sartu gara, bertako sensorien ikustaldixa egin bihar zala eta. Ni aspaldi juan barik, koba barri batetik zihar ibiltzia lakoxia izan da eta asko gozatu dot ibilbidia; esploraziño zaharrak gogoratu, detalliei hobeto erreparau (batez be Gezuragak Gela Gorrixan egindako argazki esferikuan) eta, Eztixan Gelia kenduta, ibilbidia osorik egitteko aukeria aprobetxauta (esploraziñuan, zatika baiño ez neban ezagutu). Bazan gure artian Goikoetxen sekulan egon bako lagunik, eta eurak be ondo ibilli dirala dirudi.

Un sábado fructífero

16/11/13: Iñaki eta Martín

Las voces viejas dicen que cuando sube la marea le sale agua de mar por la boca, y que cuando uno se encuentra cerca de ella puede oír el sonido de las olas contra la roca. Pero nosotros no llegamos a la cueva, ni siquiera olimos salitre. Gotzon nos había hablado de los pozos de Atxurkulu, de la calcita urgoniana y de la estrecha grieta que se abre en el fondo y se pierde en las profundidades, así que comenzamos a subir el monte motivados, sin GPS y con las mochilas que no pudimos dejar en el coche.

  No tardamos en desviarnos y perder cualquier oportunidad de encontrar la cueva. Pero a cambio descubrimos el borneo de Urdaibai. El primer indicio fue el jabalí. Nos cruzamos con él, le miró a Iñaki y salió corriendo asustado, ¡sí, sí, jabalí! Seguimos ascendiendo y la niebla inundó las marismas de la ría y ocultó el horizonte. Encontramos un muro de calcita. Lo escalamos y dejamos atrás la niebla temprana . Cerca, al borde de una dolina, Iñaki encontró un pequeño agujero sin catalogar. Me metí y pude asomarme a un pozo paralelo de unos 5-6m. Parecía un calcetín, pero no lo juraría (habrá que volver, Antua ya sabe qué dolina es). No nos paramos a investigar porque aún pensábamos en Atxurkulu.

  Vagábamos de dolina en dolina, cada vez más desmoralizados, sin llegar a encontrar una cresta clara. Y entonces aparecieron las misteriosas señales rosas de Peña Forua. Joder. Creímos que nos ayudarían, y las seguimos un rato, pero los brochazos se fueron volviendo los delirios de un loco, así que decidimos ignorarlos y buscar a Antua y a Gotzon -que habían ido a prospectar a la zona de Malluku-. Saqué una brújula y apuntamos al oeste.

  Una hora más tarde, ya en la otra vertiente del monte y “acariciado” por las zarzas, me subí  a una encina para saber dónde estábamos exactamente.  Trepé por las ramas y me senté en la copa del árbol. No vi nada, ni casas, ni carreteras, ni personas, porque en Malluku no hay casas ni carreteras… y personas sólo  hay a veces. Sólo vi eso, tonalidades del verde y árboles de todas las formas. Vamos, un paraíso de cuevas.

   Luego nos encontramos una caseta en un árbol con un taburete y un cubo, a un cazador con un arco y a Gotzon y a Antua. Aunque eso es otra historia. 

EUSKERAZ

Gure plana Atxurkulu I lezia instalatu eta bajatia bazan ere (horretarako petateak ongi kargatuz, ongi ikasteko) Peña Foruan GPSik gabe eta sasiartean galduta genbiltzanean plana guztiz aldatu zen. On gure plan nagusia bideren bat aurkitzea zan (eta bizirik urtetzia jara horretatik).

Kareharrizko horma bat eskalatzeko biderik onena bilatzen ari nintzela, bapatean kriston harri bat entzun neban hormatik behera erortzen, ni nengoen lekutik oso hurbil... EEEOO hasi nintzan txilixoka pertsona bat zela pentsatzen, baina ez zan pertsona bat ez... Pastor Aleman baten belarriak zituen... gorputz osoa ikusi nion arte... Basurde bat!!! Ixil-ixilik geratu nintzen, menos mal hurrundu egin zela, bestela kamiñokoko parkinean egongo ginateke bi minututan autobusari itxoiten!

Horma hori igotzea lortu genuen, eta goian dolina handi bat aurkitu genuen, eta bertan katalogatu bariko leize-zulo barri bat (un sabado fructífero). Martinek laster konprobatu eban haizerik ez eukala eta harria ez zen ez asko erori...

Han hasi ginen Gotzonen indikazioei jarraika, baina imposiblea zen ezer ere antzematea (gero ikusiko genuen Atxurkulutik 500 bat metrotara geundela alperrik kobazuloa bilatzen)... aurkitu genuen bide bakarra (bide deitu ahal bazaio horri) elkarren arteko zentzurik ez zuten marka larrosa batzuk baino ez ziren... Ez dakit zer lortu nahiko zuen seinale horiek jarri zituenak, baina jendea galtzeko jarri bazituen, zorionak!!! jajaja

Azkenean aukera bakarra ikusi genuen, mendebalderantz mendi behera joatea Malloku aldera, bertan Antua eta Gotzon zeudelako.

Kostata, baina beraiengana heldu ginen, belarritako bat sasiartean galduz, hori bai...

Plan B - Mallokun esploratzen

2012/05/12

Part.: Gotzon, Idoia, Antua eta Josu

Gaur Foru inguruko Antuak prospektatzen aurkitutako bi zulo ikustea jun gara. Esperantza gehienak lehenengo zuluan genituen jarriak, Antuaren esanetan haize askok irtetzen omen zuen eta. Bi kasuetan desobstrukzioa egin behar zen eta beraz material guztia hartu eta Foruko kanteratik gora hasi gara.

Eguneko lehenengo sorpresa lehenego zulora heldu garenean izan da, aizerik ez zegoen eta. 10m inguruko zulo bat gateatzen sartu eta,  aizerik ez zegoenez ez zuen merezi desobstruitzen hastea. Udan bero gehiago egiten duenenan buletatzeko utzi dugu. Beraz, zuloaren koordenatuak hartu eta  B plana jarri dugu martxan! Malloku inguruan, San Martingo lezeetatik ez oso urruti Antuak aurkitu zuen beste zulo bat ikustera joan gara.

Zuloa erreka bat sartzen den sumidero bat izatea suertatu da. Uraren intentsitate indartsuaren aztarnak ikusi ditugu, beste kasuren baten hortik joan den errekaren ondakiñak ikusirik. 

Sarrera estua baina sartu eta berehala kañoi antzeko kobazulo bat bihurtzen da beheranzko noranzkoan. Estuazun bat eta gero zegoen obstrukzioa. Bentilazio handirik ez zegoen. Hori dela eta, lehenego 7m-ko tximenea bat begiratu eta topografiatu dugu. Jarraian justo azpian zegoen obstrukzioa garbitzen hasi gara. Ez genuen askorik espero, baina Gotzo pasatu denean sala handi bat zegoela komentatu du. Azkenean asko kosta gabe, obstrukzioa pasa eta topografiatzen jarraitu dugu. 

Kobazuloa momentu oro beherako norantza hartzen zuen. Esan bezala errekak eramandako harri eta lokatz asko. Azkenean beste obstrukzio puntu batera heldu gara. Momentuz, udan bueltatzeko asmoarekin gelditu gara, aize gehiagorekin jakiteko non desobstruitu.

Jardunaldiaren bukaeran 100m topografiatuta eta 30m-ko sakonera duen kobazulo berri bat esploratuta: San Martin III (momentuz).

Scientific Goikoetxe

Part: Unai, Gotzon, Iñaki, Iñaki, Javi, David, Bikain, Idoia, Petrus

Zientzia deitu ahal zaio gaur Goikoetxen egiten egon garenari. Berriro sartu gara gorriz tindaturiko koba famatuan, baina oraingoan hidrogeólogo, mineralogo eta arkeologoekin. Estalaktiten tantetatik ur muestra potoak bete ditugu, harri eta estalagmita muestrak hartu ditugu, eta Iñaki hidrogeologoak sensore eta muestra hartze kurtsilo bat eman digu (tenperatura, ph, konduktibitatea, oxigeno kontzentrazioa...). Dena, 17an Torre Madariagan eman behar dugun hitzaldi batean botatzeko! Liroiak oraindik han segitzen du lotan.

Cast: Se le puede llamar ciencia a lo que hemos estado haciendo hoy en Goikoetxe. Hemos entrado de nuevo en la famosa cueva tindada de rojo, pero esta vez con un hidrogeólogo, un mineralogo y arqueólogos. Hemos llenado potes con muestras de gotas de estalactitas, hemos cogido muestras de rocas y estalagmitas, y Iñaki el hidrogeólogo nos ha dado un cursillo de sensores y de recogida de muestras (temp, ph, conductividad, concentración de oxígeno,...). Todo, para echarlo en una charla que tenemos que dar el día 17 en la Torre Madariaga! El lirón sigue allí durmiendo.

Jesukristoren euri zaparrada baten azpian sartu gara oraingoan Goikoetxen. Gotzon, euritakoa hartuta, Tana eta bere tropa Familien Kobetara eramatera joan da, azterketa arkeologiko batzuk egiteko asmoz.

Familien Kobetan arkeologia egiten

Gu besteok Goikoetxen sartu gara. Hidrogeologo eta mineralogoari laguntzeko eskala berri bat ekarrita geneukan, goiko galeriara zihoan igoeran aurrekoa puskatuta baitzegoen. Baina ezin izan dugu jarri. Dena dela, oso ondo konpondu dira azkenean Iñaki Universidad de Málaga-ko hidrogeologoa eta Iñaki Mineralogoa.

Iñaki biak igoera eta geroko kitamiedosean

Gero Sala Roja-rantz joan gara. Heltzea ez da bizkorra izan, kuriositate geologiko edo hidrologiko bakoitzean geratzen bait ginen, eta hitzalditxo-elkarrizketatxo bat egiten bait genuen hari buruz bertan.

Gero Sala Roja-ra heltzean, kanpamendua montatu dugu. Iñaki Miner-ek harri batzuk hartu ditu aztertzeko, eta Iñaki Hidro kurtsiloa ematen hasi zaigu entzuten geundenoi. Batzuek apunteak ere hartu dituzte.

Kurtsiloan

Iñaki "Miner" harri batzuk hartzen aztertzeko

Bienbitartean, Unai eta Bikain estalagmita gorri eder baten gainean erortzen zen ur tanta muestra poto bi hartu ditugu. Amaigabeak egin zaizkigu benetan minutuak!

Muestren klasifikazioan. Filtroetatik ere pasatu dira urak.

Azterketa honen helburua kobaren formazioa eta estalaktita gorri famatuen sortzearen azalpena izan dira gehienbat. Honen arabera, zientzilarien ahoetatik horrelako iritziak entzun dira (azterketa ofiziala pdf-an agertuko zaigu beranduago):

1-Estalaktita artean dagoen hartz burua: dirudienez erreka batek ekarri zuen duela milioika urte, eta lehortzean galeria fosil batean sedimentotan geratu zen. Gero galeria berdina beste erreka batek jan zuen berriro (reeskabazioa), eta buruak horrela galeriaren goialdean amaitu zuen.

2-Estalaktita eta estalagmita gorriak: nahiko argi dirudi gorriak burdinagatik direla dela. Gainera, burdin filtrazioak egotea arrazoitu egin daiteke, Goikoetxetik ordu betera meatze bat dago eta. Urak kaltzita-burni beta eta arroka madre-aren arteko kontaktua erabili du filtratzeko eta burnia txupatzeko. Gero koban prezipitatu egin da.

3-Espeleotema gorriak eta espeleotema zuriak: batzuk gorriak dira bai, baina beren alboan beste batzuk zuriak. Horregatik, goiko azalpenak dena ere ez du azaltzen. Zein estalaktita egin zen aurretik? Zerk eragin zuen uraren konposizioan horrelako aldaketa? Entzun da ere, meatzeak martxan jartzeak (jarri zirenean, orain ez daude) influentziaren bat izan dezakeela...

Sensorea kolada gainean muestra hartzen utzi dugu

Gero beheko errekara jeitsi gara, eta Ritxar eta Antua irten zireneko sifoia ikusi dugu, Apraizko urzuloan sartzen dena hain zuzen ere. Haria han dago oraindik. Goiko euria ordurako mendian zehar filtratu da, koba tantaka hasi da, gours-ak betetzen hasi dira eta errekak kristoren indarra hartu du.

Gero bertara Apraiz-eko urzulora joan gara eta ur muestra batzuk hartu ditugu eta temperatura eta abar hartu ditugu, prozesuan gerriraino bustiz. Hau da armiarma pila sarreran zegoena!

Apraiz-en uraren propietateak aztertzen

Jada nahiko zientzia eginda, Santa Luzia-ko kafetegian egon gara hizketan. Uraren kolorazio sistemei buruz hitzegin dugu. Geroxeago GAES-eko lagun batzuk ere agertu zaizkigu , eta Iñaki (Mr Oscar Sota eta Mr Iñaki Latasa). Latasak eta Gotzonek beren ur koloraketen abenturak eta legislazioarekin izan zituzten problemak gogorarazi dituzte!

Gero lokalean ere egon gara, eta pixka bat azterketa gehiago egin dugu Iñaki Malagatarrarekin, 5 metroko Goikoetxe-ren topo erraldoi bat mahai gainean mantel bezala genuen bitartean. Adiktiboa da zientziespeleologia!

Gure Maskotan han segitzen du gaur gauez ere, Koba Gorria-ren iluntasunean lotan...

Amaigabeko Goikoetxe

Part: Unai, Gotzon, Ritxar, Idoia, Antua

Goikoetxen "Crater" aldean ibili dira eskalatzen oraingoan Antua, Gotzon eta Ritxar. Goikoetxeko kolada ikusgarrien gainaldean ikusi ditugu, sabairik ez duela dirudien galeriaren sabaiaren bila. Unai eta Idoia, hauek eskalatzen utzi eta gero, turismoa egitera joan gara: ezti koloreko estalaktitak nonnahi, hartz buru fosilizatu famatua, norabidea galduarazteko laminadoreak,... Eskalada 7-8 metrotan amaitu gabe geratu da, eta hor goian oraindik galeriak eta meandroak daudela dirudi...

Cast: Antua, Gotzon y Ritxar han estado escalando en Goikoetxe esta vez cerca del "Crater". Los hemos visto encima de las impresionantes coladas, buscando el techo de una galería que parece no tener techo. Unai y Idoia, despues de dejarlos escalando, hemos ido a hacer turismo: estalactitas color miel por doquier, la cabeza de oso fosilizada famosa, laminadores como para desorienterse,... La escalada ha quedado sin acabar en 7-8 metros, y por ahí arriba aún parece que hay galerías y meandros,...

Argazki gutxiko irteera (edo sarrera) izan da gaurkoa. Simone furgonetan geratu da deskantsatzen, gaixo arrastoekin zegoen eta. Beste bostok Kraterraraino gutxi gorabehera batera joan gara. Gero Eskalatzaileak sabaian gora hasi dira, koladen gainetik (eta atzetik batzutan) gorantzako bidea bilatzen, eta Turismozaleak (Idoia eta Unai, bata guia turistikoa eta bestea turista) koba bisitatzera joan dira.

"Laku"txoek ez zeukaten ur tantarik ere. Gours-ak, perretxiko handiak balira bezala, lehor lehor daude orain, baita normalean urez gainez egiten duena ere.

Antua, lurretik 15metrotara estalaktita bati loturik zintzilik hutsaren gainean zegoen bitartean, eta beste eskalatzaileak hor goian zehar zulo eta paso bila, galeria goitik miatzen; Idoiak Unai gidatu du Goikoetxeko koba ikusgarrian zehar, eta laminadoreetara arte sartu dira.

Ezer gutxi gehiago kontatu daiteke argazkirik gabe. Txapa gehiago ez sartzearren, aipatu beharra dago, beste espeleologo bat ezagutu dugula koba barruan. Kolada baten gainean, lotan epel-epel, liroi txikitxo bat aurkitu dugu. Ez daukagu ideiarik ere nondik sartu den, baina bai esan dezakegu ez dela espeleologo makala. Han utzi dugu hibernatzen iluntasunean, gure Eguneko Argazkia berarekin batera koba barruan galtzen genuen bitartean.

Liroi horri kamaratxo bat jarriko bagenio buruan, kobari desarroiloa bikoiztu ere egingo genion zeinek daki...

Idoia eta Unai zertxobait arinago irten dira beste guztiak baino. Kanpoan ordea, Simone, Petrusekin aurkitu dugu, eta bien artean gaztai kuña eder bat, erdi degustatua. Ez da alternatiba makala!