Torca del Porrón

TORCA DEL PORRÓN (PORRACOLINA). POZO MTDE (435,92 m)

Josu Granja

Con el recuerdo todavía fresco de la Torca de la Grajera, el pasado mes de noviembre tuvimos el privilegio de fotografiar otro inmenso abismo. En la vertiente meracha del macizo de Porracolina se había descubierto hacía unos meses un pozo que superaba los 400 de vertical en la llamada Torca del Porrón, y por tanto superaba el récord de pozos de España que hasta entonces ostentaba el Pozo de los Pasiegos (346 m).

Invitados por los colegas del Club Cántabro de Exploraciones Subterráneas y el Espeleoclub Ábrigu de Asturias, acudimos con la misión de fotografiar la gran vertical y en lo posible dar idea de lo que es aquello. El asunto en principio era llevado con la lógica reserva en este tipo de exploraciones, y había que cumplir con el “tiempo de silencio” hasta que lo anunciasen a la prensa, cosa que ha sucedido el día 31 de diciembre en Cantabria.

Con la ayuda de Alonso (Burnia) coloqué la cámara en la mitad superior del pozo, en un cambio que permitía un buen apoyo del trípode contra la pared. Además, siguiendo el consejo de los descubridores, era un lugar idóneo para captar la parte del pozo de mayor sección, que en este tramo alcanza hasta 40 x 20 m a favor de un enorme plano de falla que parece caer sin fin. Los demás espéleos se mantuvieron en los siguientes cambios para dar idea del tamaño.

No tuvimos suerte con el tiempo, después de meses de sequía nos tocó el paso de un frente. Había bastante lluvia en la vertical y era necesario maniobrar rápido. El goteo se aprecia en la parte superior derecha de la foto. La cámara acabó chorreando y nosotros también. Además, se creó un efecto niebla en la parte inferior que restaba visibilidad a lo lejos, aunque aportó su toque de ambiente.

Se trata de la segunda mayor vertical del mundo en pozo interior. Eso lo dice todo.

Lezate Jendez Bete (2016-12-12 Lezate Urte Amaiera Irteera)

Part: ADES zati eder bat: Santi, Zutoia, Pana, Gotzon, Idoia, Josu, Unai, Xabi, Martin (Urrutia), Martin (Ibarrola), Iñaki (Kobero), Iñaki (Bonberoa), Jon Ander, eta ahaztu zaizkidan guztiak...

Jendez bete da Lezate. Ez zegoen ur gehiegirik, baina hala ere konpondu gara buzoak garbitzeko (batzuen buzo eta arnesek falta ederra zuten!). Umorea nagusi, urtero bezala, barre algaraz eta "parida"z bete da koba. Dena ez da izango zientzia ere! Eta han batu gara, ADESen "variopinto"tasuna erakutsiz: esploradore gogor eta ez hain gogorrak, mendian zulo bila ibiltzea "hobby" bezala dutenak, arkeologi zaleak, urte amaierako Lezateko irteera sekula galtzen ez duten klasikoak,...

Hainbeste jenderen frontalak filan jarrita, ederki argitu da koba, baina badakizue, Lezaterekin, argi asko eraman arren, ez da sekula nahikoa. Eguzkia bera koba barruan sartzea lortuko bagenu, oraindik ezagutzen duguna baino ikusgarriagoa egingo zitzaigun.

Jentilek han jarraitzen dute, geldirik, petrifikaturik kaltzitatan, euskal mitologiako izaki ezagunak. Eta Lezaten erreka entzuten da. Mozkorti, Jentilen gela eta beste tarteko gela guztiak gurutzatzen ditugun bitartean, bloke artean paseatzen, bloke azpitik datorren errekaren orruak laguntzen gaitu. Bai, errekaren zarata, ia mitologia bihurtzeko puntuan egon zaiguna, azkenengo Iñubija II-ko aurkikuntzengatik izan ez balitz...

700 metro poligonal baino aurrerago joaten uzten ez digun erreka bera, Paltzuaraneko basoen usaina ekartzen duen erreka bera,...

Sifoira heldu eta gero, "Ondarrutar bat" bainatu egin zaigu. Imajinatuko duzue zein. Pena bat izan da bustitzeko beldurragatik kamara ez dugula eraman hain barruraino momentu hori grabatzeko!

Buelta, batzuek behetik errekatik egin dute, eta beste batzuek goitik egin dugu. Grabazio probak egiten ibili gara, eta baita Argazkigintzakoak ere. Baina oraindik urruti dago National Geographic-erako Lezateren bideo-dokumentala. Ikusiko ote dugu egunen baten?

Eguzkia koban sartzen badugu seguraski bai. Baina, Jentilak esnatzen baditugu eta korrikan ihes egiten badute? Arazo hau konpontzeko, "Micro Casting" bat egin dugu kandidato berri batzuekin. Zuek ikusi zein aukeratu!!

2017 Urte Berri On! Eta osasuna denontzako, eta galeria handi eta luzeak tartean badaude, are eta hobeto oraindik!

"Jentil-Casting"

Bazkaria

Ha Chu Lo (Ba Qi Xo)

161218: Rober, Antua, Unai, Xabi, Iñaki Irigoien, Oier.

Txinatik etorri barri dan Unaien adoria aprobetxauta, Atxulo (Bakio), aurreko egunian topautako zuluak topografiatzera eta geolokalizatzera. Esan bihar da ez dogula lortu jakitzia zein espeleologia talderen zonia dan hori; baiña konsziente gara gure “intrusismuaz”, eta artxibauko doguzen datuak eurei pasatzeko prest gagoz (jasotako kokuak, ohi legez, EHU-ko Zoologia Departamentuko Carlos Prieto irakaslian bilduman jasoko dira).

Lehelengo, aurreko egunian lokalizautako “leihatilla” horretara juan gara: sartzera giñoiazela, sigla bat pinttauta zekala konturatu gara (B-1). Espero genduan lez, segiduan allegau gara beheko sarrera ondora; horti barrura, aurreko egunian begiratu barik lagatako galerixak begiratu doguz; haize korriente punto ugari zeguazen, baiña ez dirudi interes haundikuak; sarrerak argazkixan jasota, eta geolokalizauta; topografia eginda.

Bio: barruan Trichoniscoides? eta miriapodo baten exoeskeleto zatixak, Pseudosinella? (gaiñera ez dakitt potian sartu dan edo ez) eta Lithobius 1. Sarrera inguruetan (%90 illuntasuna) masma pare bat, opilioi zuri bat, Trichoniscoides?, hiru marraskillo txiki. Kanporakuan saguzar bat ikusi dogu goiko gelatxo inakzesible baten (Rhinolophus euryale).

Behiñ honekin amaittuta, batzuk itsasoko tunelian be ibilli dira (ez dakitt katalogatzen edo ez), eta prospekziñuan Iñakik leza bat topau dau, B-2 siglekin markauta; 5 bat metroko destrepian, Antua tramo horizontal txiki batera allegau da, eta hortik behera asko bajatzen zan baiña oso estu. Ez dakitt geolokalizau daben, imajinatzen dot baietz.

(...)

Piztia Esnatzen

Part.: Gotzon, Idoia eta Josu

Halako batean, Iñubija II-ra bueltatu da ADES. Konkretuki Gotzon, Idoia eta Josu-ren eskutik. ADES-eko beste talde bat Gaztelugatxe azpiko kobak esploratzera joan den bitartean, hiru hauek Iñubija-ra bueltatu dira. Asmoa, udaran joateakoa zen, baina eskuartean izan ditugun komeria guztiak tarteko, erabat ahaztua geneukan, eta aste honetako euri faltagatik, aproposa iruditu zaigu bueltatzea. Neguan ezinezkoa izango da...

Oroimenean, meandro desfondatu + blokera antzeko puntu batean utzi genuen esplorazioa. Estuazun batean. Gure helburua, eztuasuna pasatzea haizeari jarraiki.

Baina irteera ez da erreza izan, sartu bezain laster, erdi galduta ibili gara, Iñubija II-ko eztuasun mitikoa aurkitu arte. Behin pasata, lakua gurutzatzea tokatzen zen, baina azkenean denok (gehiago edo gutxiago) busti gara. Eta ondoren, eztuasunaren bila, hemen ere erdi galduta ezin aurkituta... Gotzonek aurkitu duen arte (eskerrak). Itxura.... txarra, haizea .... ez asko, miseria.... soberan, inkomodoa... soberan ere...

Hiru bat orduko desobstrukzioaren ondoren ordea, blokera pasatu eta beste aldeko galeriara heldu gara. Galeria hau, fraktura descendente bat da errekara bidean... Zenbat eta beherago, orduan eta erreka zarata handiago... azkenean gutxienez 8m dituen putzu batek gelditu gaitu.

Esplorazioa zain dago... putzuak errekara eramango gaitu... eta haizea ere bertan dago... Galarregiri begira gaude...

Brindis al aire

Part.: Idoia, Unai, Gotzon eta Josu

Larunbatean bigarren astez jarraian Olabarrira bueltatu ginen. 4 pertsona, 2 taldetan, 2 helburukin. Alde batetik, Idoia eta Unaiek, instalazioa errebisatu eta berrekipazio batzuk egitea. Bestetik, Gotzon eta Josu, puntako desobstrukzioa egitera. Kotxetik bertatik banatu, talde bakoitzak bere lanari ekin genion. Gotzon eta ni puntan egon ginen indar guztiak gastatu genituenearte. Desobstrukzioari begira "hau... brindis al aire bat da..." esaten genuen. Oraindik lan nahiko geratzen da, baina 2m aurreratu dugu, eta beste horrenbeste ikusten da. Haizea modu bortitzean joaten da arrakalan barrena... eta beraz, dudarik gabe bueltatuko gara.

Gauzak batu eta kanporutz egin genuen Idoia eta Unaien bila. Errekaren gelan laurok batera bazkaldu eta kanporutz bakoitza bere erritmoan. Olabarri gure zain dago... baina argi eta garbi merezi du!

Lezabizkarreko perkantziak

Pantin usado como puño de fortuna 1

Pantin usado como puño de fortuna 2

Pantin usado como puño de fortuna 3

161112: Ruben Takomano, Unai, Josu, Idoia, Martin, Oier.

Lezabizkarra (lehen Olabarri lez ezagutzen genduana), Aulesti. Helburuak: “Hemendik Ez” putzu inkognitua argitzia; puntako haizian desobstrukziñua.

Eguneko lehelengo emaitzia toponimikua izan da. Unaiek Olabarriko gizona topau dau Zarrabentan, eta honek konfirmau detsa: lezia dagon paraje horri (basuak, beresixak...) Lezabizkarra esaten jako. Detalle gehixagorako Unaieri galdetu.

Biñaka distribuidu gara, lehelengo talde bixak objetibo banatara zuzenduta, eta azkenekuon misiñuak hónek ziran: Athletic Txapeldun gelaraiñok jatekua karriatzia eta kamariakin bideo probak egittia. Pertsonalki, neure funtziño garrantzitsuena zera zan: bestiei traba haundirik ez egittia (partzialki lortu dotena; zapaldutako buru, sorbalda eta lepo guztiak lekuko); gaur behintzat ez nenguan bio lagiñetarako: Homo sapiens espezimen hau onik eta osorik urtetziakin, nahikua.

“Hemendik Ez” putzura jaitsi dan taldiak jarraipenik ez dakala baieztatu ahal izan dau; desobstrukziñuan biharrian jardun dabenak, barriz, 4 espatula kolpe emon ahal izan dittu taladrua hondatu aurretik.

Izan be, gaurko eguna izan doguzen perkanziengaittik gogoratzeko modukua izan da. Taladruan arazuaz gain, nere aldetik, uste eze Fernand Petzl jaunaren fantasmia atzetik izan dotela, ekipua barriztatzeko mezuak bialtzen: lehelengo, oposiziñuan bideo toma batzu egitten genguazela, puñua meandrotik behera jauzi jata, betirako galduta; gero, estuasunetan, bularreko arnesa hautsi dot: eta azkenik, pantiñakin egin doten “puño de fortunan”, sokia bere lekutik urtenda enpotrauta geratu da, ez aurrera ez atzera. Zorionez lehelengo potzu txikixian izan da... Jakizue ba, astion material eskarixa egingo dotela Expen; bidalketia aprobetxau nahi badozue, bialdu mezu bat. Momentuz hauxe eskatukot nik:

-          Dynema: pedalerako, eta eukitzeko

-          Bularreko arnesa.

-          Basic.

-          Mosketoiak: kabuetarako eta pedalerako 3, auxiliarrak 1, normalak 1

-          Pantin?

-          Guantiak (2)

22:00ak inguruan danok beheian genguazen. In extremis (eta ugezaban errixetia entzunda) Zarrabentan afari legia egin dogu, kontuan hartuta Rubenek bidai luzia zekala etxera bueltan. Hain zuzen be, Rubenek esandako gauza bat azpimarratuko neuke: (...) eziñezkua da.

Entsaladia, okelia patatekin, edarixa, ogixa, postria, kafia, 20na €. Zapatu gaberako ez dago txarto!

Erreka baten gora-beherak: Ordu gehiegi Rebollar IIn

Part: Takomano: Kuka, Ruben, Isra, Karlos, Iñaki eta Mikel,  eta Josu (ADES)

Nire plana Ruben eta biok Rebollar II-ko meandroa esploratzen jarraitzea zen. Baina, azken orduko aldaketa baten ondorioz, bi topografia talde egin eta Sala de los Espejos-etik sifoira arteko galeriaren ejea genuen helburu. Motibazioa batez ere, kotak alderatzea zen. Gure datuen arabera, meandroan aurkitutako sifoia, Hayal de Ponatako sistemaren sifoi terminalaren azpitik 7m-tara aurkitzen da (zerbait gaizki egon behar du).

Behin barruan geundela, ADES-ek eramandako laser-a deskalibratuta zegoela konprobatu dugu, eta ondorioz, topografia talde bakarra antolatu eta beste bat talde bat inkognitak eskalatzera joan da. Behar bada, Rebollarreko meandroa batuko zaigu nonbaiten?

"El paso de los abuelos" pasatu ondoren, bloke-kono bat jeitsiz hasi gara, eta laster batean errekara heldu gara. Beno, honek egiten duen bidera, ez baitzuen ur tantarik ere! Errekan beherutz jarraitu dugu, eta falla bidegurutze erraldoi batean, galeria desfondatu eta 20m-ko kaskada batera heldu gara (hau ere urik gabe). Jeitsi eta sifoiruntz jarraitu dugu.

Gure asmoa 19:00ak aldera kanporako bidea hartzea zen, baina 18:00etan bapatean konturatu gara (bai topo taldea eta esplorazio taldea), errekak zeramatzan urak egundoko gorakada egin duela. 15minututan, 70cm inguru igo da (igual gehiago). Urduritu eta kanporako bidea hartu dugu laster batean. Baina orain gerrirarte bustitzen. Erreka kargan sartu da...

Bloke kono txiki bat igo dugu uretatik irtetzeko eta topografia taldea aurkitu dugu bertan. Beraiek ez dira busti, garaiz konturatu bait dira. 

Kaskadako sokaruntz egin dugu, baina heldu aurretik, argi geratu da zerbait aldatu dela... Ez zen gure soka ikusten, eta horren ordez kaskada izugarri bat erdian. Harridura aurpegiak nonnahi. Urduritasuna ere. Ezinezkoa goruntz egitea. (18:10etan gertatu da hau). Hau ikusita, errekan beheruntz egin dugu, leku lehor baten bila. "Orduak pasatuko ditugu hemen..." esan du baten batek. Bertan taldea bitan banatu dugu: bustita daudenak, puntu bero bat prestantzen hasi dira denontzako. Hormak eraiki eta lurra leuntzen hasi dira.. Beste taldea, uraren maila neurtzera joan da. Oraindik goruntz doa? ala gelditu dagoeneko? zer espero behar genuen?

Ur emaria ikusirik, gure plantemanedua, egun bat baino gehiago pasatzeko txoko bat prestatzea izan da. Puntu beroaren teilatua soka eta 6 manta termikorekin itxi dugu. Bertan sartu gara, eta lasaitasuna mantenduz kalkuluak egiten aritu gara zenbat denbora tardatuko zuen urak joaten... joango baldin bazen. Lehenengo helburua denok lehortzea izan da, eta janaria erreserbatu egin dugu afaltzeko ordura arte.

16:00etan errekak ez zuen urik, eta 18:30 bere puntu maximoa hartu du (70cm >). 

19etan ura jeisten hasi da pixkanaka... eta 23etarako ia nibel normalera buelta egina zegoen. Baina kaskada aldiz, ez. Ur asko ematen zuen oraindik. Goizaldeko 1etan konturatu gara, kaskadaren ur emaria ez zela gehiago jeitsiko, eta bagenuen ertzetik sokan gora igotzea (erabat bustiz noski). Goizeko 3rak arte itxoin dugu, eta orduan gorutz. Gutako batek frakzionamentu bat gehiago ere sartu du, kaskadatik gehiago ateratzeko. Goizaldeko 4etan kaskadaren goian denok, eta 7:30etan lehenengoak kobazulotik irten dute. Eguna egiten zegoen, oso nekatuta irten dugu guztiok. 19-20 orduko sarrera.

Kotxera heldu garenean, 112 martxan zegoen, eta David Takomanoko beste kideekin lehenengo koordinaketak egiten hasia zen. Garaiz, heldu gara inor mugi ez zedin. Baina gaupasa bat baino gehiago eragin dugu. Oraingoan bai, gure errua izan da, eta prebisiblea zen. Baina nor pentsatuko zuen erreka erabat lehorra 15minututan metro bat igoko zenik. Ezinezkoa zirudien.

Datu plubiometrikoen arabera, larunbatean 18 litro jausi dira 6:00-16:00 bitartean. Kontuan izanda, ur gutxi dela, eta barruan izan duen eragin beldurgarria... benetan euria serio egin izan balu, anekdota hau korapilotsuago amaituko zen. 

Beti bezela badago zer ikasi.